HomeRig VedaMandala 1Sukta 130Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.130

Rishi: Parāśara Vāsiṣṭha (traditional attribution for RV 1.130)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; RV 1.130 predominantly Triṣṭubh)

दादृहाणो वज्रमिन्द्रो गभस्त्योः क्षद्मेव तिग्ममसनाय सं श्यदहिहत्याय सं श्यत् । संविव्यान ओजसा शवोभिरिन्द्र मज्मना । तष्टेव वृक्षं वनिनो नि वृश्चसि परश्वेव नि वृश्चसि ॥

दा॒दृ॒हा॒णो वज्र॒मिन्द्रो॒ गभ॑स्त्यो॒: क्षद्मे॑व ति॒ग्ममस॑नाय॒ सं श्य॑दहि॒हत्या॑य॒ सं श्य॑त् । सं॒वि॒व्या॒न ओज॑सा॒ शवो॑भिरिन्द्र म॒ज्मना॑ । तष्टे॑व वृ॒क्षं व॒निनो॒ नि वृ॑श्चसि पर॒श्वेव॒ नि वृ॑श्चसि ॥

dādṛhāṇó vájram índro gábhastyōḥ | kṣádma-iva tigmáṃ ásanāya sáṃ śyát ahi-hátyāya sáṃ śyát || saṃ-vivyānó ójasā śávobhir indra májmanā | taṣṭā-iva vṛ́kṣaṃ vánino ní vṛścasi paraśvā-iva ní vṛścasi ||

Indra, gripping firm the thunder-force in his hands, hurls it like a sharpened blade to break the cover of falsehood; he drives it forth for the slaying of the Serpent-power. Wrapped in strength and impelled by many energies, O Indra, by thy vast might thou cuttest down the obstructing growth like a carpenter felling a tree, like an axe cleaving it at the root.

दा॒दृ॒हा॒णः । वज्र॑म् । इन्द्रः॑ । गभ॑स्त्योः । क्षद्म॑ऽइव । ति॒ग्मम् । अस॑नाय । सम् । श्य॒त् । अ॒हि॒ऽहत्या॑य । सम् । श्य॒त् । स॒म्ऽवि॒व्या॒नः । ओज॑सा । शवः॑ऽभिः । इ॒न्द्र॒ । म॒ज्मना॑ । तष्टा॑ऽइव । वृ॒क्षम् । व॒निनः॑ । नि । वृ॒श्च॒सि॒ । प॒र॒श्वाऽइ॑व । नि । वृ॒श्च॒सि॒ ॥दादृहाणः । वज्रम् । इन्द्रः । गभस्त्योः । क्षद्मइव । तिग्मम् । असनाय । सम् । श्यत् । अहिहत्याय । सम् । श्यत् । सम्विव्यानः । ओजसा । शवःभिः । इन्द्र । मज्मना । तष्टाइव । वृक्षम् । वनिनः । नि । वृश्चसि । परश्वाइव । नि । वृश्चसि ॥dādṛhāṇaḥ | vajram | indraḥ | gabhastyoḥ | kṣadma-iva | tigmam | asanāya | sam | śyat | ahi-hatyāya | sam | śyat | sam-vivyānaḥ | ojasā | śavaḥ-bhiḥ | indra | majmanā | taṣṭāiva | vṛkṣam | vaninaḥ | ni | vṛścasi | paraśvāiva | ni | vṛścasi

दादृहाणःhaving made (himself) firm; strengthened
दादृहाणः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√दृंह् (दृह्) / कṛदन्त-प्रातिपदिक दादृहाण-
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र-
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र-
गभस्त्योःin (his) two hands/arms
गभस्त्योः:
Adhikaraṇa (स्थाने/आश्रये) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगभस्ति-
क्षद्माa covering; a sheath
क्षद्मा:
Upamāna (उपमान-शब्दः)
TypeNoun
Rootक्षद्मन्-
इवlike, as
इव:
(उपमा-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootइव
तिग्मम्sharp, keen
तिग्मम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootतिग्म-
असनायfor the throwing/casting (of the bolt)
असनाय:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअसन-
सम्together; completely
सम्:
(क्रियाविशेषक)
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
श्यत्he hurled; he shot forth
श्यत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√श्या (श्यै) / √शि? (वेद. ‘श्य’ = ‘प्रक्षिप्/प्रसारय्’)
अहि-हत्यायfor the slaying of the serpent
अहि-हत्याय:
Sampradāna (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootअहि-हत्यā- (अहि + हत्या) अथवा अहिहत्या-
सम्together; completely
सम्:
(क्रियाविशेषक)
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
श्यत्he hurled (again/fully)
श्यत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√श्या (श्यै) / वेद. ‘श्य’
संविव्यानःencompassing; pervading; wrapped (in power)
संविव्यानः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootसम्+वि+√व्ये/√वी (विव्यायते) → विव्यान-
ओजसाwith might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस्-
शवोभिःwith powers/strengths
शवोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस्-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र-
मज्मनाwith greatness; with bulk/force
मज्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमज्मन्-
तष्टाa carpenter
तष्टा:
Upamāna (उपमान-कर्ता)
TypeNoun
Root√तक्ष् → तष्टृ/तष्टा-
इवlike
इव:
(उपमा-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootइव
वृक्षम्a tree
वृक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृक्ष-
वनिनःof the woodman; of the forest-man
वनिनः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवनिन्-
निdown; away
नि:
(क्रियाविशेषक)
TypePreverb/Indeclinable
Rootनि
वृश्चसिyou cut down
वृश्चसि:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृश्च्
परश्वाwith an axe
परश्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपरशु-
इवas if; like
इव:
(उपमा-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootइव
निdown
नि:
(क्रियाविशेषक)
TypePreverb/Indeclinable
Rootनि
वृश्चसिyou cut down
वृश्चसि:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृश्च्