Mantra 3
Sukta 1.13
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.13)
Devata: Nārāśaṃsa
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
नराशंसमिह प्रियमस्मिन्यज्ञ उप ह्वये । मधुजिह्वं हविष्कृतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
नरा॒शंस॑मि॒ह प्रि॒यम॒स्मिन्य॒ज्ञ उप॑ ह्वये । मधु॑जिह्वं हवि॒ष्कृत॑म् ॥
Transliteration
narāśáṃsam ihá priyám asmín yajñá úpa hvaye | mádhujihvaṃ haviṣkṛ́tam ||
Translation
Nārāśaṃsa, the beloved, I call here to this sacrifice—honey-tongued, the fashioner of the offering—so the speech becomes sweetness that carries the oblation of our will.
Padapatha (Word Analysis)
नरा॒शंस॑म् । इ॒ह । प्रि॒यम् । अ॒स्मिन् । य॒ज्ञे । उप॑ । ह्व॒ये॒ । मधु॑ऽजिह्वम् । ह॒विः॒ऽकृत॑म् ॥नराशंसम् । इह । प्रियम् । अस्मिन् । यज्ञे । उप । ह्वये । मधुजिह्वम् । हविःकृतम् ॥narāśaṃsam | iha | priyam | asmin | yajñe | upa | hvaye | madhu-jihvam | haviḥ-kṛtam
Word by Word
नरा॒शंस॑म्Nārāśaṃsa (a divine/ritual personage), the praised one
नरा॒शंस॑म्:
कर्म
TypeNoun (proper/epithet)
Rootनराशंस (प्रातिपदिक; नृ/नर + शंस ‘स्तुति/प्रशंसा’)
इ॒हhere
इ॒ह:
अधि॒करण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
प्रि॒यम्dear, beloved
प्रि॒यम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
अ॒स्मिन्in this
अ॒स्मिन्:
अधि॒करण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
य॒ज्ञेin the sacrifice
य॒ज्ञे:
अधि॒करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उप॑near, towards
उप॑:
—
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
ह्वयेI invoke/call
ह्वये:
कर्तृ
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा/ह्वे) ‘आह्वान’
मधु॑जिह्वम्honey-tongued
मधु॑जिह्वम्:
कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootमधुजिह्व (समास; मधु + जिह्वा)
हवि॒ष्कृत॑म्prepared with/for the oblation; oblation-making
हवि॒ष्कृत॑म्:
कर्म
TypeParticiple/Adjective
Rootहविष्कृत (कृदन्त; हविस् + √कृ ‘कर’ → कृत)