HomeRig VedaMandala 1Sukta 126Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.126

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Dānastuti to patron (continuation)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम् ॥

उप॑ मा श्या॒वाः स्व॒नये॑न द॒त्ता व॒धूम॑न्तो॒ दश॒ रथा॑सो अस्थुः । ष॒ष्टिः स॒हस्र॒मनु॒ गव्य॒मागा॒त्सन॑त्क॒क्षीवाँ॑ अभिपि॒त्वे अह्ना॑म् ॥

úpa mā śyāvā́ḥ svanáyena dattā́ vadhū́manto dáśa ráthāso asthuḥ | ṣaṣṭíḥ sahásram ánu gavyám ā́gāt sánat kakṣī́vān abhipitvé áhnām ||

Near to me came the dark-brown gifts, given with their own sounding; ten chariots stood, rich with bride-like fullness. Sixty thousand followed as radiant ‘cattle’—and Kakṣīvān won enduringly the companionship of the days (the stable rhythm of time).

उप॑ । मा॒ । श्या॒वाः । स्व॒नये॑न । द॒त्ताः । व॒धूऽम॑न्तः । दश॑ । रथा॑सः । अ॒स्थुः॒ । ष॒ष्टिः । स॒हस्र॑म् । अनु॑ । गव्य॑म् । आ । अ॒गा॒त् । सन॑त् । क॒क्षीवा॑न् । अ॒भि॒ऽपि॒त्वे । अह्ना॑म् ॥उप । मा । श्यावाः । स्वनयेन । दत्ताः । वधूमन्तः । दश । रथासः । अस्थुः । षष्टिः । सहस्रम् । अनु । गव्यम् । आ । अगात् । सनत् । कक्षीवान् । अभिपित्वे । अह्नाम् ॥upa | mā | śyāvāḥ | svanayena | dattāḥ | vadhū-mantaḥ | daśa | rathāsaḥ | asthuḥ | ṣaṣṭiḥ | sahasram | anu | gavyam | ā | agāt | sanat | kakṣīvān | abhi-pitve | ahnām

उपnear, up to
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (अहम्-प्रातिपदिक)
श्यावाःdark ones (dark horses)
श्यावाः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्याव (प्रातिपदिक)
स्वनयेनwith a sound/whinnying
स्वनयेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक)
दत्ताःgiven, bestowed
दत्ताः:
Kartā (as predicate to subject) / also ‘given’ qualifying subject
TypeParticiple
Rootदा (धातु) → दत्त (क्त-प्रत्यय)
वधूमन्तःhaving brides; bride-bearing
वधूमन्तः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootवधू + मन्त (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
रथासःchariots
रथासः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अस्थुःstood; came to a halt
अस्थुः:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
षष्टिःsixty
षष्टिः:
Kartā
TypeNumeral
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNumeral/Noun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
अनुafter; along; in addition
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
गव्यम्cattle(-wealth)
गव्यम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootगव्य (प्रातिपदिक; from गो)
आगात्came; arrived
आगात्:
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + आ (उपसर्ग)
सनत्from of old; ever
सनत्:
Adhikaraṇa (time) (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसनत् (अव्यय/क्रियाविशेषण; from √सन्/सन ‘old, from of old’)
कक्षीवाँःKakṣīvān (the seer)
कक्षीवाँः:
Kartā
TypeProper Noun
Rootकक्षीवत् (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)
अभिपित्वेat the feast/drinking (session)
अभिपित्वे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअभि + पित्व (प्रातिपदिक; ‘drinking/feast, convivial session’)
अह्नाम्of days
अह्नाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)