HomeRig VedaMandala 1Sukta 126Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.126

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Dānastuti to King Nādhamāna (human patron as channel of divine abundance)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्त्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान ॥

श॒तं राज्ञो॒ नाध॑मानस्य नि॒ष्काञ्छ॒तमश्वा॒न्प्रय॑तान्त्स॒द्य आद॑म् । श॒तं क॒क्षीवाँ॒ असु॑रस्य॒ गोनां॑ दि॒वि श्रवो॒ऽजर॒मा त॑तान ॥

śatáṃ rājño nā́dhamānasya niṣkāñ śatám aśvān práyatān sadyá ā́dam | śatáṃ kakṣī́vān ásurasya gónāṃ diví śrávo 'járam ā́ tatāna ||

A hundred gold-ornaments from King Nādhamāna, a hundred well-yoked horses he gave at once. Kakṣīvān spread abroad in heaven an undecaying śravas—through the Asura’s (lordly) herds of light.

श॒तम् । राज्ञः॑ । नाध॑मानस्य । नि॒ष्कान् । श॒तम् । अश्वा॑न् । प्रऽय॑तान् । स॒द्यः । आद॑म् । श॒तम् । क॒क्षीवा॑न् । असु॑रस्य । गोना॑म् । दि॒वि । श्रवः॑ । अ॒जर॑म् । आ । त॒ता॒न॒ ॥शतम् । राज्ञः । नाधमानस्य । निष्कान् । शतम् । अश्वान् । प्रयतान् । सद्यः । आदम् । शतम् । कक्षीवान् । असुरस्य । गोनाम् । दिवि । श्रवः । अजरम् । आ । ततान ॥śatam | rājñaḥ | nādhamānasya | niṣkān | śatam | aśvān | pra-yatān | sadyaḥ | ādam | śatam | kakṣīvān | asurasya | gonām | divi | śravaḥ | ajaram | ā | tatāna

शतम्a hundred
शतम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
राज्ञःof the king
राज्ञः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
नाधमानस्यof the striving/pressing (one)
नाधमानस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective (participle)
Rootनाधमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नाध्/नध् ‘to press/urge, strive’)
निष्कान्gold neck-ornaments (niṣkas)
निष्कान्:
Karma
TypeNoun
Rootनिष्क (प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण (of निष्कान्)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
प्रयतान्presented, bestowed
प्रयतान्:
विशेषण (of अश्वान्)
TypeAdjective (past participle)
Rootप्र-√यम् (कृदन्त; ‘to give/offer, present’)
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
hither, forth (intensifier)
:
क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दम्at home, in the house
दम्:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootदम् (अव्यय; ‘at home/in the house’)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
कक्षीवान्Kakṣīvān (the seer)
कक्षीवान्:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootकक्षीवत्/कक्षीवान् (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
असुरस्यof Asura (a name/epithet)
असुरस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
गोनाम्of cows
गोनाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
अजरम्unaging, imperishable
अजरम्:
विशेषण (of श्रवः)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक)
forth, fully (prefix)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
ततानhas stretched/spread (has extended)
ततान:
Kriyā
TypeVerb
Root√तन् (धातु)