HomeRig VedaMandala 1Sukta 126Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.126

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditionally associated with RV 1.126)
Devata: Dānastuti to a royal patron (human king as vehicle of divine plenitude); praised power expressed through the ‘unconquered king’ who measures out Soma-pressings
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.126.1)

अमन्दान्त्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः ॥

अम॑न्दा॒न्त्स्तोमा॒न्प्र भ॑रे मनी॒षा सिन्धा॒वधि॑ क्षिय॒तो भा॒व्यस्य॑ । यो मे॑ स॒हस्र॒ममि॑मीत स॒वान॒तूर्तो॒ राजा॒ श्रव॑ इ॒च्छमा॑नः ॥

amandān stomān prá bhare manīṣā síndhāv ádhi kṣiyató bhāvyásya | yó me sahásram amímīta savān atū́rto rājā śráva ícchamānaḥ ||

With a glad mind I bring forward the hymns of praise for the one who dwells upon the Sindhu, the lord of a future that is to be. He who measured out for me a thousand pressings of the Soma—an unconquered king desiring the luminous fame (śravas) that endures.

अम॑न्दान् । सोमा॑न् । प्र । भ॒रे॒ । म॒नी॒षा सिन्धौ॑ । अधि॑ । क्षि॒य॒तः । भा॒व्यस्य॑ । यः । मे॒ । स॒हस्र॑म् । अमि॑मीत । स॒वान् । अ॒तूर्तः॑ । राजा॑ । श्रवः॑ । इ॒च्छमा॑नः ॥अमन्दान् । सोमान् । प्र । भरे । मनीषा सिन्धौ । अधि । क्षियतः । भाव्यस्य । यः । मे । सहस्रम् । अमिमीत । सवान् । अतूर्तः । राजा । श्रवः । इच्छमानः ॥amandān | somān | pra | bhare | manīṣā sindhau | adhi | kṣiyataḥ | bhāvyasya | yaḥ | me | sahasram | amimīta | savān | atūrtaḥ | rājā | śravaḥ | icchamānaḥ

अमन्दान्त्unfaltering, unwearying
अमन्दान्त्:
विशेषण (स्तोमानाम्)
TypeAdjective (participial)
Rootमन्द् (धातु) / मन्द (कृदन्त-प्रातिपदिक) सह उपसर्ग अ-
स्तोमान्hymns, praises
स्तोमान्:
कर्म (भरे)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (भरे)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
भरेI bear/bring
भरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
मनीषाwith thought/insight
मनीषा:
करण
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
सिन्धौin/at the Sindhu (river)
सिन्धौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
अधिupon, at
अधि:
क्रियाविशेषण/सम्बन्ध (क्षियतो)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षियतःof the dwelling/abiding (one)
क्षियतः:
षष्ठी-सम्बन्ध (भव्यस्य)
TypeAdjective (participial)
Rootक्षि (धातु) / क्षियत् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
भव्यस्यof the prosperous/fortunate one
भव्यस्य:
सम्बन्ध (क्षियतः सह) / विशेष्य
TypeAdjective/Substantive
Rootभव्य (प्रातिपदिक; √भू से ‘भविष्य/भव्य’)
यःwho
यः:
कर्ता (अमिमीत)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेto me / for me
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (अमिमीत)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्म (अमिमीत)
TypeNoun/Number
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
अमिमीतmeasured out, allotted
अमिमीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (धातु ‘मिमीत’ मापनार्थ; reduplicated present)
सवान्pressings/offerings (Soma-pressings)
सवान्:
कर्म (अमिमीत) / सहस्रम्-विशेष्य
TypeNoun
Rootसव (प्रातिपदिक)
अतूर्तःunconquered, unovercome
अतूर्तः:
विशेषण (राजा)
TypeAdjective
Rootतुर् (धातु) / तूर्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) सह नञ्-अ (अ-तूर्त)
राजाking
राजा:
कर्ता (इच्छमानः)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
कर्म (इच्छमानः)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
इच्छमानःdesiring
इच्छमानः:
कर्ता-विशेषण (राजा)
TypeVerb (participial)
Rootइष्/इच्छ् (धातु) / इच्छमान (वर्तमान कृदन्त; आत्मनेपद)