HomeRig VedaMandala 1Sukta 125Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.125

Rishi: Attribution varies by Anukramaṇī for RV 1.125
Devata: Soma/Indra complex implied (soma drinking and heroic increase); hymn still within dakṣiṇā/gain framework
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥

आय॑म॒द्य सु॒कृतं॑ प्रा॒तरि॒च्छन्नि॒ष्टेः पु॒त्रं वसु॑मता॒ रथे॑न । अं॒शोः सु॒तं पा॑यय मत्स॒रस्य॑ क्ष॒यद्वी॑रं वर्धय सू॒नृता॑भिः ॥

ā́yam adyá su-kṛ́taṃ prātár ícchann iṣṭéḥ pútraṃ vásumatā ráthena | aṃśóḥ sutáṃ pāyaya matsaráस्य kṣayád-vīraṃ vardhaya sūnṛ́tābhiḥ ||

He comes today seeking the well-done work, the son of aspiration, in a chariot rich with substance. Give him to drink the pressed delight of Aṃśu, the soma of rapture; increase the abiding heroic strength by the powers of luminous truth.

आय॑म् । अ॒द्य । सु॒ऽकृत॑म् । प्रा॒तः । इ॒च्छन् । इ॒ष्टेः । पु॒त्रम् । वसु॑मता । रथे॑न । अं॒शोः । सु॒तम् । पा॒य॒य॒ । म॒त्स॒रस्य॑ । क्ष॒यत्ऽवी॑रम् । व॒र्ध॒य॒ । सू॒नृता॑भिः ॥आयम् । अद्य । सुकृतम् । प्रातः । इच्छन् । इष्टेः । पुत्रम् । वसुमता । रथेन । अंशोः । सुतम् । पायय । मत्सरस्य । क्षयत्वीरम् । वर्धय । सूनृताभिः ॥āyam | adya | su-kṛtam | prātaḥ | icchan | iṣṭeḥ | putram | vasumatā | rathena | aṃśoḥ | sutam | pāyaya | matsarasya | kṣayat-vīram | vardhaya | sūnṛtābhiḥ

अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय-प्रातिपदिक)
सुकृतम्well-made; good deed/merit
सुकृतम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively) / Past participle
Rootसु-कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; कृत-PPP of √कृ)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक)
इच्छन्desiring
इच्छन्:
Kartā
TypeParticiple
Root√इष्/इच्छ् (इच्छति) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
इष्टेःof the sacrifice/oblation
इष्टेः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootइष्टि (यज्ञ/याग; प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
वसुमताwealthy, rich
वसुमता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootवसुमत् (प्रातिपदिक)
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अंशोःof the soma-stalk / of the ray
अंशोः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअंशु (सोम-डण्ड/किरण; प्रातिपदिक)
सुतम्pressed (soma), the pressed draught
सुतम्:
Karma
TypeParticiple (used as noun) / Adjective
Root√सु (सुनोति ‘to press’) → सुत (PPP)
पाययmake (him) drink; give to drink
पायय:
(प्रेरणायां) क्रिया; कर्म = सुतम्
TypeVerb
Root√पा (पिबति ‘to drink’) + णिच् (causative) → पायय-
मत्सरस्यof exhilaration/intoxication (soma-rapture)
मत्सरस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक)
क्षयद्वीरम्having abiding heroes; with heroes in the household
क्षयद्वीरम्:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootक्षयद्वीर (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; क्षयत् ‘dwelling/abiding’ < √क्षि + वीर)
वर्धयincrease, strengthen
वर्धय:
(प्रेरणायां) क्रिया; कर्म = (अयम्/पुत्रम्) वा
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) + णिच् (causative) → वर्धय-
सूनृताभिःwith kindly/true words (benedictions)
सूनृताभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसूनृता (प्रातिपदिक; ‘good/true speech’)