HomeRig VedaMandala 1Sukta 122Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.122

Devata: Mitra–Varuṇa

स्तुषे सा वां वरुण मित्र रातिर्गवां शता पृक्षयामेषु पज्रे । श्रुतरथे प्रियरथे दधानाः सद्यः पुष्टिं निरुन्धानासो अग्मन् ॥

स्तु॒षे सा वां॑ वरुण मित्र रा॒तिर्गवां॑ श॒ता पृ॒क्षया॑मेषु प॒ज्रे । श्रु॒तर॑थे प्रि॒यर॑थे॒ दधा॑नाः स॒द्यः पु॒ष्टिं नि॑रुन्धा॒नासो॑ अग्मन् ॥

stuṣé sā́ vāṁ varuṇa mitra rātír gávāṁ śatā́ pṛkṣáyāmeṣu pajré | śrutárathe priyárathe dádhānāḥ sadyáḥ puṣṭíṁ nirundhānā́so agman ||

I praise that gift of yours, O Varuṇa and Mitra: hundreds of luminous cows—rays—won in the contest of growth by the Pajra. Bearing the chariot of inspired hearing and the chariot beloved of the gods, they came, at once securing nourishment and fullness.

स्तु॒षे । सा । वा॒म् । व॒रु॒ण॒ । मि॒त्र॒ । रा॒तिः । गवा॑म् । श॒ता । पृ॒क्षऽया॑मेषु । प॒ज्रे । श्रु॒तऽर॑थे । प्रि॒यऽर॑थे । दधा॑नाः । स॒द्यः । पु॒ष्टिम् । नि॒ऽरु॒न्धा॒नासः॑ । अ॒ग्म॒न् ॥स्तुषे । सा । वाम् । वरुण । मित्र । रातिः । गवाम् । शता । पृक्षयामेषु । पज्रे । श्रुतरथे । प्रियरथे । दधानाः । सद्यः । पुष्टिम् । निरुन्धानासः । अग्मन् ॥stuṣe | sā | vām | varuṇa | mitra | rātiḥ | gavām | śatā | pṛkṣa-yāmeṣu | pajre | śruta-rathe | priya-rathe | dadhānāḥ | sadyaḥ | puṣṭim | ni-rundhānāsaḥ | agman

स्तुषेI praise
स्तुषे:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवति)
साshe/that (gift)
सा:
Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
Sampradāna/सम्बन्ध (Varuṇa–Mitra-योः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (युवाम्)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
रातिःgift, bounty
रातिः:
Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; from √रा/√दा ‘to give’ in sense ‘gift’)
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (शतस्य)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
शताhundreds
शता:
विशेषण (रातिः/पुष्टिः-सम्बद्धम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootशत (प्रातिपदिक)
पृक्षयाम्among the speckled (cows)
पृक्षयाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण; ‘among/in’)
TypeAdjective
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘speckled/variegated’, esp. of cattle)
एषुamong these
एषु:
Adhikaraṇa (सन्दर्भ-निर्देश)
TypePronoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
पज्रेin/among the Pajra (people) / in the strong (one)
पज्रे:
Adhikaraṇa (स्थाने/कुले)
TypeAdjective/Noun
Rootपज्र (प्रातिपदिक; ‘strong/firm’; also clan-epithet)
श्रुतरथेin/with the famed-chariot (one)
श्रुतरथे:
Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
TypeAdjective (epithet)
Rootश्रुत-रथ (कृदन्त-समास; श्रुत ‘famed/heard’ + रथ)
प्रियरथेin/with the dear-chariot (one)
प्रियरथे:
Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
TypeAdjective (epithet)
Rootप्रिय-रथ (समास)
दधानाःplacing, bestowing
दधानाः:
Kartā (अग्मन् इत्यस्य)
TypeVerb-derived participle
Root√धा (दधाति)
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (अग्मन्/निरुन्धानाः)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
पुष्टिम्nourishment, prosperity
पुष्टिम्:
Karma (निरुन्धानाः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक)
निरुन्धानाःrestraining, holding fast, securing
निरुन्धानाः:
Kartā (अग्मन् इत्यस्य) / सहक्रिया
TypeVerb-derived participle
Rootनिर्-√रुध् (रुणद्धि) / निरुन्धते (Vedic)
अग्मन्they came / they have come
अग्मन्:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)