HomeRig VedaMandala 1Sukta 122Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.122

Devata: Viśve Devāḥ (All Gods)

हिरण्यकर्णं मणिग्रीवमर्णस्तन्नो विश्वे वरिवस्यन्तु देवाः । अर्यो गिरः सद्य आ जग्मुषीरोस्राश्चाकन्तूभयेष्वस्मे ॥

हिर॑ण्यकर्णं मणिग्रीव॒मर्ण॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः । अ॒र्यो गिर॑: स॒द्य आ ज॒ग्मुषी॒रोस्राश्चा॑कन्तू॒भये॑ष्व॒स्मे ॥

híraṇya-karṇaṃ maṇi-grīvám árṇas tán no víśve varivasyantu devā́ḥ | aryó gíraḥ sadyá ā́ jagmuṣī́r usrā́ś cākantu ubháyeṣv asmḗ ||

May all the gods widen for us the path to that flood of being, golden-eared and jewel-necked. Let the noble words come swiftly to us, and let the bright dawn-cows shine for us on both sides—in the inner and the outer worlds.

हिर॑ण्यऽकर्णम् । म॒णि॒ऽग्री॒व॒म् । अर्णः॑ । तम् । नः॒ । विश्वे॑ । व॒रि॒व॒स्य॒न्तु॒ । दे॒वाः । अ॒र्यः । गिरः॑ । स॒द्यः । आ । ज॒ग्मुषीः॑ । आ । उ॒स्राः । चा॒क॒न्तु॒ । उ॒भये॑षु । अ॒स्मे इति॑ ॥हिरण्यकर्णम् । मणिग्रीवम् । अर्णः । तम् । नः । विश्वे । वरिवस्यन्तु । देवाः । अर्यः । गिरः । सद्यः । आ । जग्मुषीः । आ । उस्राः । चाकन्तु । उभयेषु । अस्मे इति ॥hiraṇya-karṇam | maṇi-grīvam | arṇaḥ | tam | naḥ | viśve | varivasyantu | devāḥ | aryaḥ | giraḥ | sadyaḥ | ā | jagmuṣīḥ | ā | usrāḥ | cākantu | ubhayeṣu | asme iti

हिरण्यकर्णम्golden-eared
हिरण्यकर्णम्:
कर्म (विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहिरण्यकर्ण (प्रातिपदिक; हिरण्य + कर्ण)
मणिग्रीवम्jewel-necked
मणिग्रीवम्:
कर्म (विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमणिग्रीव (प्रातिपदिक; मणि + ग्रीवा)
अर्णःthe flood/stream (waters)
अर्णः:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (अधिकार/हित-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वरिवस्यन्तुmay they grant free scope/favor
वरिवस्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वरिवस् (वरिवस्यति) / denom. from वरिवस्
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya / noble one
अर्यः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
hither, towards
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जग्मुषीःhaving come, come (fem. pl.)
जग्मुषीः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeParticiple (Perfect active)
Root√गम् → जग्मुस् (भूतकृदन्त-प्रातिपदिक)
उरोस्राःmilk-flowing (cows), full-uddered
उरोस्राः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootउरोस्र (प्रातिपदिक; उरस् + स्र/स्रā- ‘flowing from the breast’)
चाकन्तुmay they be pleased / may they desire
चाकन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कन्/काङ्क्ष्? (वेद. चाकति/चाकन्ति ‘to be pleased/shine/desire’)
उभयेषुin both (places/sides)
उभयेषु:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootउभय (प्रातिपदिक)
अस्मेamong us / in us
अस्मे:
अधिकरण/सम्बन्ध (locative of reference)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)