HomeRig VedaMandala 1Sukta 114Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.114

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.114)
Devata: Rudra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

दिवो वराहमरुषं कपर्दिनं त्वेषं रूपं नमसा नि ह्वयामहे । हस्ते बिभ्रद्भेषजा वार्याणि शर्म वर्म च्छर्दिरस्मभ्यं यंसत् ॥

दि॒वो व॑रा॒हम॑रु॒षं क॑प॒र्दिनं॑ त्वे॒षं रू॒पं नम॑सा॒ नि ह्व॑यामहे । हस्ते॒ बिभ्र॑द्भेष॒जा वार्या॑णि॒ शर्म॒ वर्म॑ च्छ॒र्दिर॒स्मभ्यं॑ यंसत् ॥

divó varāhám aruṣáṃ kapardínaṃ tveṣáṃ rūpáṃ namasā́ ní hvayāmahe | háste bíbhrad bheṣajá vā́ryāṇi śárma várma chardír asmábhyaṃ yaṃsat ||

With obeisance we invoke the blazing form—Rudra of heaven, the ruddy boar, the matted-haired—who bears in his hand the choicest healings; may he grant to us shelter, armour, and a covering of protection.

दि॒वः । व॒रा॒हम् । अ॒रु॒षम् । क॒प॒र्दिन॑म् । त्वे॒षम् । रू॒पम् । नम॑सा । नि । ह्व॒या॒म॒हे॒ । हस्ते॑ । बिभ्र॑त् । भे॒ष॒जा । वार्या॑णि । शर्म॑ । वर्म॑ । छ॒र्दिः । अ॒स्मभ्य॑म् । यं॒स॒त् ॥दिवः । वराहम् । अरुषम् । कपर्दिनम् । त्वेषम् । रूपम् । नमसा । नि । ह्वयामहे । हस्ते । बिभ्रत् । भेषजा । वार्याणि । शर्म । वर्म । छर्दिः । अस्मभ्यम् । यंसत् ॥divaḥ | varāham | aruṣam | kapardinam | tveṣam | rūpam | namasā | ni | hvayāmahe | haste | bibhrat | bheṣajā | vāryāṇi | śarma | varma | chardiḥ | asmabhyam | yaṃsat

दिवःof heaven, heavenly
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘स्वर्ग’)
वराहम्the boar
वराहम्:
कर्म (object of ‘call/invoke’)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, tawny
अरुषम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
कपर्दिनम्with braided hair/topknot
कपर्दिनम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
त्वेषम्fierce, brilliant
त्वेषम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म (object of ‘call/invoke’)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
नमसाwith homage, with reverence
नमसा:
करण (means: ‘with reverence’)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
निdown, in; (intensifying preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
ह्वयामहेwe invoke, we call
ह्वयामहे:
क्रिया (कर्तृ: वयम्)
TypeVerb
Root√ह्वे/ह्वा (आह्वाने)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
अधिकारण (location: ‘in the hand’)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
कर्ता (agent-participle: ‘bearing’)
TypeParticiple
Root√भृ (धारणे)
भेषजाremedies, medicines
भेषजा:
कर्म (what is borne)
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
वार्याणिchoice, excellent
वार्याणि:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक)
शर्मshelter, bliss, protection
शर्म:
कर्म (thing to be granted)
TypeNoun
Rootशर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)
वर्मarmor, protective covering
वर्म:
कर्म (thing to be granted)
TypeNoun
Rootवर्मन्/वर्म (प्रातिपदिक)
छर्दिःcovering, shelter, protection
छर्दिः:
कर्म (thing to be granted)
TypeNoun
Rootछर्दिस् (प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान (recipient)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
यंसत्may he grant, let him bestow
यंसत्:
क्रिया (कर्तृ: सः/देवः)
TypeVerb
Root√यम् (प्रयच्छने/नियमे) वैदिक प्रयोग ‘to grant’