HomeRig VedaMandala 1Sukta 112Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.112

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Aśvins
Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

याभिरन्तकं जसमानमारणे भुज्युं याभिरव्यथिभिर्जिजिन्वथुः । याभिः कर्कन्धुं वय्यं च जिन्वथस्ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

याभि॒रन्त॑कं॒ जस॑मान॒मार॑णे भु॒ज्युं याभि॑रव्य॒थिभि॑र्जिजि॒न्वथु॑: । याभि॑: क॒र्कन्धुं॑ व॒य्यं॑ च॒ जिन्व॑थ॒स्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥

yā́bhir ántakaṃ jásamānam ā́raṇe bhujyúṃ yā́bhir avyáthibhir jijinváthúḥ | yā́bhiḥ karkándhuṃ váyyaṃ ca jínvathas tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvínā ā́ gatam ||

With the aids by which you revived Bhujyu, sinking toward death in the trackless place, with your untroubling helps; with the aids by which you invigorate Karkandhu and Vayya too—by those swift helps, O Aśvins, come here.

याभिः॑ । अन्त॑कम् । जस॑मानम् । आ॒ऽअर॑णे । भु॒ज्युम् । याभिः॑ । अ॒व्य॒थिऽभिः॑ । जि॒जि॒न्वथुः॑ । याभिः॑ । क॒र्कन्धु॑म् । व॒य्य॑म् । च॒ । जिन्व॑थः । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । ऊ॒तिऽभिः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ । ग॒त॒म् ॥याभिः । अन्तकम् । जसमानम् । आअरणे । भुज्युम् । याभिः । अव्यथिभिः । जिजिन्वथुः । याभिः । कर्कन्धुम् । वय्यम् । च । जिन्वथः । ताभिः । ऊँ इति । सु । ऊतिभिः । अश्विना । आ । गतम् ॥yābhiḥ | antakam | jasamānam | āaraṇe | bhujyum | yābhiḥ | avyathi-bhiḥ | jijinvathuḥ | yābh iḥ | karkandhum | vayyam | ca | jinvathaḥ | tābhiḥ | oṃ iti | su | ūti-bhiḥ | aśvinā | ā | gatam

याभिःby which (aids)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अन्तकम्death / the end (death-personified)
अन्तकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तक (प्रातिपदिक) < अन्त (end) + क
जसमानम्rushing/pressing on; hastening
जसमानम्:
कर्म
TypeAdjective (participle)
Rootजस् (धातु) → जसमान (वर्तमानकृदन्त, शतृ-प्रत्यय) अथवा विशेषण-प्रातिपदिक
अरणेin the struggle/battle
अरणे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअरण (प्रातिपदिक) अथवा अरणि- (battle/strife)
भुज्युम्Bhujyu (the one rescued)
भुज्युम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootभुज्यु (प्रातिपदिक; नाम)
याभिःby which (aids)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् → य-
अव्यथिभिःwith untroubling / unailing (helps)
अव्यथिभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + व्यथिन् (प्रातिपदिक) < व्यथ् (धातु) 'to tremble, suffer'
जिजिन्वथुःyou two have made (him) win / have caused to prevail
जिजिन्वथुः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootजि/ज्यै (धातु) 'to conquer, win' (वेदिक: जि + न्व्-प्रसारण/इन्कोएटिव) → जिजिन्वथुः
याभिःby which (aids)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् → य-
कर्कन्धुम्Karkandhu
कर्कन्धुम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootकर्कन्धु (प्रातिपदिक; नाम)
वय्यम्Vayya
वय्यम्:
कर्म
TypeNoun/Proper Noun
Rootवय्य (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण)
and
:
TypeIndeclinable
Root
जिन्वथःyou two invigorate / impel
जिन्वथः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु) 'to set in motion, quicken, gladden, strengthen'
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
indeed / just
:
TypeParticle
Root
षुnow / quickly
षु:
TypeParticle
Rootषु
ऊतिभिःwith helps / protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक) < अव्/अव्? (to help) → ऊति 'help, aid'
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeProper Noun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
गतम्come (you two)!
गतम्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गच्छ्; आज्ञार्थ/लोट्: गतम् (वेदिक द्विवचन-आज्ञा)