HomeRig VedaMandala 1Sukta 112Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.112

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Aśvins
Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

याभी रेभं निवृतं सितमद्भ्य उद्वन्दनमैरयतं स्वर्दृशे । याभिः कण्वं प्र सिषासन्तमावतं ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

याभी॑ रे॒भं निवृ॑तं सि॒तम॒द्भ्य उद्वन्द॑न॒मैर॑यतं॒ स्व॑र्दृ॒शे । याभि॒: कण्वं॒ प्र सिषा॑सन्त॒माव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥

yā́bhī rebháṃ nívṛtaṃ sitám adbhyá úd vándanam áirayatam svàr-dṛ́śe | yā́bhiḥ káṇvaṃ prá siṣāsantám ā́vatam tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvínā ā́ gatam ||

With the aids by which you raised Rebha, sunk down and imprisoned in the waters, and lifted up Vandana to see the Sun-world; with the aids by which you protected Kaṇva as he strove forward—by those swift helps, O Aśvins, come here.

याभिः॑ । रे॒भम् । निऽवृ॑तम् । सि॒तम् । अ॒त्ऽभ्यः । उत् । वन्द॑नम् । ऐर॑यतम् । स्वः॑ । दृ॒शे । याभिः॑ । कण्व॑म् । प्र । सिसा॑सन्तम् । आव॑तम् । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । ऊ॒तिऽभिः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ । ग॒त॒म् ॥याभिः । रेभम् । निवृतम् । सितम् । अत्भ्यः । उत् । वन्दनम् । ऐरयतम् । स्वः । दृशे । याभिः । कण्वम् । प्र । सिसासन्तम् । आवतम् । ताभिः । ऊँ इति । सु । ऊतिभिः । अश्विना । आ । गतम् ॥yābhiḥ | rebham | ni-vṛtam | sitam | at-bhyaḥ | ut | vandanam | airayatam | svaḥ | dṛśe | yābhiḥ | kaṇvam | pra | sisāsantam | āvatam | tābhiḥ | oṃ iti | su | ūti-bhiḥ | aśvinā | ā | gatam

याभिःby which (aids/means)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
रेभम्Rebha (the seer)
रेभम्:
कर्म
TypeNoun (proper/name)
Rootरेभ (प्रातिपदिक)
निवृतम्restrained/held back
निवृतम्:
कर्म (रेभम् विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootनि-√वृत् (वृत्) → निवृत (कृदन्त)
सितम्bound/fastened
सितम्:
कर्म (रेभम् विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Root√सि/स्यै? (Vedic) / ‘सित’ (कृदन्त-विशेषण, ‘bound/fastened’)
अद्भ्यःfrom the waters
अद्भ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक ‘अप्’)
उद्वन्दनम्raising up / lifting out
उद्वन्दनम्:
कर्म (आयरयतम् इत्यस्य)
TypeNoun (action/result)
Rootउद्-√वन्द् (वन्द्) → उद्वन्दन (कृदन्त/नाम)
ऐरयतम्you two caused to rise / lifted
ऐरयतम्:
क्रिया (कर्तृ: अश्विना)
TypeVerb
Root√ईर्/ईरय् (caus. of √इर्/ईर् ‘to set in motion’) → ईरयति
स्वर्दृशेfor seeing the sun/sky
स्वर्दृशे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootस्वर् + √दृश् → स्वर्दृश् (प्रातिपदिक; ‘sun/sky-seeing’)
याभिःby which (aids)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
कण्वम्Kanva (the seer)
कण्वम्:
कर्म
TypeNoun (proper/name)
Rootकण्व (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
सिषासन्तम्desiring to teach/guide
सिषासन्तम्:
कर्म (कण्वम् विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√शास् (to instruct/command) → desiderative सि-शास- (सिषास-) + शतृ
आवतंaided/protected
आवतं:
कर्म (कण्वम् विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootआ-√वृ/√अव्? (Vedic) → आवत (कृदन्त/विशेषण ‘helped/protected’)
ताभिःwith those (aids)
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘त’)
indeed, and
:
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
षुquickly, now
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात)
ऊतिभिःwith helps/aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; from √अव् ‘to help/protect’)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
कर्तृ (सम्बोधन-प्रयोगः)
TypeNoun (proper, dual)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; dual deity-name)
गतम्come, go (hither)
गतम्:
क्रिया
TypeVerb (imperative via participial injunctive usage) / Adjective
Root√गम् → गत (कृदन्त)