HomeRig VedaMandala 1Sukta 112Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.112

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Aśvins
Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

याभिः परिज्मा तनयस्य मज्मना द्विमाता तूर्षु तरणिर्विभूषति । याभिस्त्रिमन्तुरभवद्विचक्षणस्ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

याभि॒: परि॑ज्मा॒ तन॑यस्य म॒ज्मना॑ द्विमा॒ता तू॒र्षु त॒रणि॑र्वि॒भूष॑ति । याभि॑स्त्रि॒मन्तु॒रभ॑वद्विचक्ष॒णस्ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥

yā́bhiḥ párijmā tánayasya májmanā dviimātā́ tūrṣú táraṇir vi-bhū́ṣati | yā́bhis tri-mántur ábhavad vi-cakṣaṇas tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvínā ā́ gatam ||

With the aids by which Parijmā, by the greatness of his offspring, the two-mothered, shines forth as a swift deliverer among the impetuous; with the aids by which Tri-mantu became clear-seeing—by those swift helps, O Aśvins, come here.

याभिः॑ । परि॑ऽज्मा । तन॑यस्य । म॒ज्मना॑ । द्वि॒इमा॒ता । तू॒र्षु । त॒रणिः॑ । वि॒ऽभूष॑ति । याभिः॑ । त्रि॒ऽमन्तुः॑ । अभ॑वत् । वि॒ऽच॒क्ष॒णः । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । ऊ॒तिऽभिः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ । ग॒त॒म् ॥याभिः । परिज्मा । तनयस्य । मज्मना । द्विइमाता । तूर्षु । तरणिः । विभूषति । याभिः । त्रिमन्तुः । अभवत् । विचक्षणः । ताभिः । ऊँ इति । सु । ऊतिभिः । अश्विना । आ । गतम् ॥yābhiḥ | pari-jmā | tanayasya | majmanā | dviimātā | tūrṣu | taraṇiḥ | vi-bhūṣati | yābhiḥ | tri-mantuḥ | abhavat | vi-cakṣaṇaḥ | tābhiḥ | oṃ iti | su | ūti-bhiḥ | aśvinā | ā | gatam

याभिःby which (means), with which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
परिज्माthe wheel/runner (swift-going one)
परिज्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपरि-ज्मन् (प्रातिपदिक)
तनयस्यof the son/offspring
तनयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
मज्मनाby greatness/might
मज्मना:
करण
TypeNoun
Rootमज्मन् (प्रातिपदिक)
द्विमाताhaving two mothers; two-mothered
द्विमाता:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्वि-मातृ (समास-प्रातिपदिक)
तूर्षुswiftly, quickly
तूर्षु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतूर्षु (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग; ‘तूर्षु’ = शीघ्रम्/तूर्णम्)
तरणिःthe crosser; deliverer; swift one
तरणिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतरणि (प्रातिपदिक)
विभूषतिadorns, makes splendid
विभूषति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभूष् (धातु) + वि
याभिःby which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
त्रिमन्तुःthe three-whip/three-goaded one (chariot/steed)
त्रिमन्तुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्रि-मन्तु (समास-प्रातिपदिक)
अभवत्became, came to be
अभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + अभि
विचक्षणःclear-sighted, discerning
विचक्षणः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवि-चक्षण (प्रातिपदिक)
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘त’)
indeed; O!
:
निपात (उद्गार/सम्बोधन-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
षुquickly; pray
षु:
निपात (प्रेरण/आशुता)
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात; वेदिक)
ऊतिभिःwith helps/aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (the twin horsemen)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
गतम्come! (lit. ‘having come’)
गतम्:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb (imperative sense via kṛdanta)
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)