HomeRig VedaMandala 1Sukta 112Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.112

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamas
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

याभी रसां क्षोदसोद्नः पिपिन्वथुरनश्वं याभी रथमावतं जिषे । याभिस्त्रिशोक उस्रिया उदाजत ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

याभी॑ र॒सां क्षोद॑सो॒द्नः पि॑पि॒न्वथु॑रन॒श्वं याभी॒ रथ॒माव॑तं जि॒षे । याभि॑स्त्रि॒शोक॑ उ॒स्रिया॑ उ॒दाज॑त॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥

yā́bhī rasā́ṃ kṣódasā udnáḥ pipinváthur anaśvám yā́bhī rátham ā́vatam jíṣe | yā́bhis tri-śóka usriyā́ udā́jatá tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvinā́ ā́ gatam ||

By those powers you filled Rasā with the driving surge of the waters; by those you helped the chariotless to win. By those you raised up the radiant dawn-cows for Triśoka. With those bright helps, O Ashvins, come here to us.

याभिः॑ । र॒साम् । क्षोद॑सा । उ॒द्गः । पि॒पि॒न्वथुः॑ । अ॒न॒श्वम् । याभिः॑ । रथ॑म् । आव॑तम् । जि॒षे । याभिः॑ । त्रि॒ऽशोकः॑ । उ॒स्रियाः॑ । उ॒त्ऽआज॑त । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । ऊ॒तिऽभिः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ । ग॒त॒म् ॥याभिः । रसाम् । क्षोदसा । उद्गः । पिपिन्वथुः । अनश्वम् । याभिः । रथम् । आवतम् । जिषे । याभिः । त्रिशोकः । उस्रियाः । उत्आजत । ताभिः । ऊँ इति । सु । ऊतिभिः । अश्विना । आ । गतम् ॥yābhiḥ | rasām | kṣodasā | udgaḥ | pipinvathuḥ | anaśvam | yābhiḥ | ratham | āvatam | jiṣe | yābhiḥ | tri-śokaḥ | usriyāḥ | ut-ājata | tābhiḥ | oṃ iti | su | ūti-bhiḥ | aśvinā | ā | gatam

याभिःwith which (fem. instr. pl.)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
रसाम्the moisture/juice; sap (as object)
रसाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरसा (प्रातिपदिक) अथवा रस (प्रातिपदिक) → रसा-
क्षोदसःof the pounding/crushing
क्षोदसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षोदस् (प्रातिपदिक) ← √क्षुद्/क्षोद् (to crush, pound) (नामधातु-निर्माण)
उद्नःof the water
उद्नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउदन् (प्रातिपदिक) → उद्न्-
पिपिन्वथुःyou two have made (it) swell/abound; you invigorated
पिपिन्वथुः:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√पि (पिन्व्) ‘to swell, make abound, invigorate’
अनश्वम्horse-less (one)
अनश्वम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअन्- + अश्व (प्रातिपदिक) → अनश्व-
याभिःwith which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) → रथ-
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अवतंyou two helped/brought (it)
अवतं:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√अव् ‘to help, protect, favor’ (with आ)
जिषेfor winning; to win
जिषे:
प्रयोजन (हेतु/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√जि ‘to win, conquer’
याभिःwith which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
त्रिशोकःthe three-flamed/three-bright (one)
त्रिशोकः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootत्रि + शोक (प्रातिपदिक) → त्रिशोक-
उस्रियाःthe ruddy cows (dawn-cows)
उस्रियाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक) ‘reddish cows; dawn-cows’
उदाजतthey drove forth; they brought up/out
उदाजत:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + √अज् ‘to drive, lead forth’
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-
indeed; and
:
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात/अव्यय)
षुquickly; just
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात/अव्यय)
ऊतिभिःwith aids/helpings
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक) ← √अव्/√ऊ ‘help, aid’
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) ‘the Aśvins’
गतम्come/go (you two)!
गतम्:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम् ‘to go’