HomeRig VedaMandala 1Sukta 112Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.112

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamas
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

याभिर्विश्पलां धनसामथर्व्यं सहस्रमीळ्ह आजावजिन्वतम् । याभिर्वशमश्व्यं प्रेणिमावतं ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

याभि॑र्वि॒श्पलां॑ धन॒साम॑थ॒र्व्यं॑ स॒हस्र॑मीळ्ह आ॒जावजि॑न्वतम् । याभि॒र्वश॑म॒श्व्यं प्रे॒णिमाव॑तं॒ ताभि॑रू॒ षु ऊ॒तिभि॑रश्वि॒ना ग॑तम् ॥

yā́bhir viśpálāṃ dhana-sā́m atharvyàṃ sahásra-mīḷha ājā́v ájinvatam | yā́bhir váśam aśvyáṃ préṇim ā́vatam tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvinā́ ā́ gatam ||

O Ashvins, by those powers you quickened Viśpalā in the pressing battle, O thousand-bountied; and by those you protected Vaśa and the horse-lord Preṇi. With those true succours, come here to us.

याभिः॑ । वि॒श्पला॑म् । ध॒न॒ऽसाम् । अ॒थ॒र्व्य॑म् । स॒हस्र॑ऽमीळ्हे । आ॒जौ । अजि॑न्वतम् । याभिः॑ । वश॑म् । अ॒श्व्यम् । प्रे॒णिम् । आव॑तम् । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । ऊ॒तिऽभिः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ । ग॒त॒म् ॥याभिः । विश्पलाम् । धनसाम् । अथर्व्यम् । सहस्रमीळ्हे । आजौ । अजिन्वतम् । याभिः । वशम् । अश्व्यम् । प्रेणिम् । आवतम् । ताभिः । ऊँ इति । सु । ऊतिभिः । अश्विना । आ । गतम् ॥yābhiḥ | viśpalām | dhana-sām | atharvyam | sahasra-mīḷhe | ājau | ajinvatam | yābhiḥ | vaśam | aśvyam | preṇim | āvatam | tābhiḥ | oṃ iti | su | ūti-bhiḥ | aśvinā | ā | gatam

याभिःby which (aids/powers)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
विश्पलाम्Viśpalā (the woman)
विश्पलाम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootविश्पला (प्रातिपदिक)
धनसाम्(the) prize-winning/wealth-winning (one)
धनसाम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootधनसा (प्रातिपदिक; धनस्-सम्बद्ध) अथवा धनस् (धन) + -सा
अथर्व्यम्Atharvan-like; of Atharvan (healing/ritual)
अथर्व्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअथर्व्य (प्रातिपदिक; अथर्वन्-सम्बद्ध)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्म
TypeNumeral/Noun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
ईळ्हःpraiseworthy; praised
ईळ्हः:
कर्तृ
TypeAdjective (kṛdanta)
Rootईळ्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईळ्/√ईड् ‘स्तुतौ’)
आजौin the race/battle
आजौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआजि (प्रातिपदिक)
अजिन्वतम्they impelled/urged on
अजिन्वतम्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√जिव्/√जि (वर्धने/प्रेरणे) caus. √जिन्व्
याभिःby which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वशम्Váśa (a person/hero)
वशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
अश्व्यम्equine; pertaining to horses
अश्व्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअश्व्य (प्रातिपदिक; अश्व-सम्बद्ध)
प्रेणिमावतम्possessed of speed/impulse
प्रेणिमावतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रेणि (प्रातिपदिक; ‘दौड/गमन-शक्ति’ इत्यर्थे) + मतुप्
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
indeed; O
:
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
षुquickly; now
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात)
ऊतिभिःwith helps/aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ ‘रक्षणे/सहाय्ये’)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
कर्तृ/सम्बोधन
TypeNoun (dual deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
गतम्come (you two)
गतम्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√गम्