HomeRig VedaMandala 1Sukta 110Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.110

Rishi: Ribhu-praise tradition within RV 1.110.
Devata: Ribhus.
Chandas: Trishtubh.

क्षेत्रमिव वि ममुस्तेजनेनँ एकं पात्रमृभवो जेहमानम् । उपस्तुता उपमं नाधमाना अमर्त्येषु श्रव इच्छमानाः ॥

क्षेत्र॑मिव॒ वि म॑मु॒स्तेज॑नेनँ॒ एकं॒ पात्र॑मृ॒भवो॒ जेह॑मानम् । उप॑स्तुता उप॒मं नाध॑माना॒ अम॑र्त्येषु॒ श्रव॑ इ॒च्छमा॑नाः ॥

kṣétram iva ví mamús téjanenam ékaṃ pā́tram ṛ́bhavo jéhamānam | úpa-stutā upa-máṃ nā́dhamānā amártyeṣu śráva icchámānāḥ ||

As one measures out a field, so they measured out with the measuring-cord that one trembling vessel. Praised, striving toward the supreme likeness, they desired the imperishable glory among the immortals.

क्षेत्र॑म्ऽइव । वि । म॒मुः॒ । तेज॑नेनम् । एक॑म् । पात्र॑म् । ऋ॒भवः॑ । जेह॑मानम् । उप॑ऽस्तुताः । उ॒प॒ऽमम् । नाध॑मानाः । अम॑र्त्येषु । श्रवः॑ । इ॒च्छमा॑नाः ॥क्षेत्रम्इव । वि । ममुः । तेजनेनम् । एकम् । पात्रम् । ऋभवः । जेहमानम् । उपस्तुताः । उपमम् । नाधमानाः । अमर्त्येषु । श्रवः । इच्छमानाः ॥kṣetram-iva | vi | mamuḥ | tejanenam | ekam | pātram | ṛbhavaḥ | jehamānam | upa-stutāḥ | upa-mam | nādhamānāḥ | amartyeṣu | śravaḥ | icchamānāḥ

क्षेत्रम्a field
क्षेत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) < √क्षि/क्षेत्र- (भूमि-क्षेत्र) व्युत्पत्ति
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
विapart, forth (intensifier with verb)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
ममुःthey measured out / apportioned
ममुः:
TypeVerb
Root√मा (मिमीत/माति) / √मा (मापन/विभाजन) — वैदिक रूप
तेजनेनwith a measuring-rod / with a tool
तेजनेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतेजन (प्रातिपदिक)
एकम्one
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
पात्रम्a vessel, bowl
पात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
जेहमानम्moving swiftly / in motion
जेहमानम्:
Karma
TypeParticiple
Root√जिह्/जिहे (गतौ/कम्पने) — ‘जेह’ (intensive/desiderative-like) + शतृ
उपस्तुताःpraised, lauded
उपस्तुताः:
Kartā
TypeParticiple
Rootउप-√स्तु (स्तुतौ) + क्त
उपमम्the best / the highest (as a superlative: ‘most excellent’)
उपमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउपम (प्रातिपदिक)
नाधमानाःpraising / invoking
नाधमानाः:
Kartā
TypeParticiple
Root√नाध् (स्तुतौ/याच्ञायाम्) — वैदिक ‘नाध’ (प्रार्थना/स्तुति) + शतृ/आन
अमर्त्येषुamong the immortals
अमर्त्येषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
इच्छमानाःdesiring, seeking
इच्छमानाः:
Kartā
TypeParticiple
Root√इष्/√इच्छ् (इष्टौ/कामे) — इच्छमान (आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)