HomeRig VedaMandala 1Sukta 11Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.11

Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

पुरां भिन्दुर्युवा कविरमितौजा अजायत । इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वज्री पुरुष्टुतः ॥

पु॒रां भि॒न्दुर्युवा॑ क॒विरमि॑तौजा अजायत । इन्द्रो॒ विश्व॑स्य॒ कर्म॑णो ध॒र्ता व॒ज्री पु॑रुष्टु॒तः ॥

purā́ṃ bhindúr yúvā kavír amitaojā ajāyata | índro víśvasya kármaṇo dhartā́ vajrī́ puruṣṭutáḥ ||

The young seer, breaker of the fortified holds, of immeasurable force, was born—Indra, bearer of the whole work, the wielder of the thunderbolt, praised by many in their aspiration.

पु॒राम् । भि॒न्दुः । युवा॑ । क॒विः । अमि॑तऽओजाः । अ॒जा॒य॒त॒ । इन्द्रः॑ । विश्व॑स्य । कर्म॑णः । ध॒र्ता । व॒ज्री । पु॒रु॒ऽस्तु॒तः ॥पुराम् । भिन्दुः । युवा । कविः । अमितओजाः । अजायत । इन्द्रः । विश्वस्य । कर्मणः । धर्ता । वज्री । पुरुस्तुतः ॥purām | bhinduḥ | yuvā | kaviḥ | amita-ojāḥ | ajāyata | indraḥ | viśvasya | kamarṇaḥ | dhartā | vajrī | puru-stutaḥ

पुराम्fortresses (as object)
पुराम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुर्/पुरा (प्रातिपदिक: पुर् ‘fort, stronghold’)
भिन्दुःbreaks/splits
भिन्दुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
युवाyoung
युवा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
कविःseer, sage
कविः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अमितौजाःof immeasurable strength
अमितौजाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस् (प्रातिपदिक; ओजस् ‘might’ + अमित ‘immeasurable’)
अजायतwas born, came into being
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
कर्मणःof the deed/work
कर्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
धर्ताsupporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootधृ (धातु) → कृत्-प्रत्यय: तृच् (कर्तरि)
वज्रीthe thunderbolt-bearer
वज्री:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक; वज्र ‘thunderbolt’ + इन्)
पुरुष्टुतःmuch-praised
पुरुष्टुतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; पुरु ‘much’ + स्तुत ‘praised’)