HomeRig VedaMandala 1Sukta 108Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.108

Rishi: Parucchepa Daivodāsi (traditionally)
Devata: Indrāgnī
Chandas: Triṣṭubh (probable)

समिद्धेष्वग्निष्वानजाना यतस्रुचा बर्हिरु तिस्तिराणा । तीव्रैः सोमैः परिषिक्तेभिरर्वागेन्द्राग्नी सौमनसाय यातम् ॥

समि॑द्धेष्व॒ग्निष्वा॑नजा॒ना य॒तस्रु॑चा ब॒र्हिरु॑ तिस्तिरा॒णा । ती॒व्रैः सोमै॒: परि॑षिक्तेभिर॒र्वागेन्द्रा॑ग्नी सौमन॒साय॑ यातम् ॥

sam-iddhéṣv agníṣv ānajānā́ yata-srúcā bárhir u tistirāṇā́ | tīvráiḥ sómaiḥ pári-siktebhir arvā́g indrāgnī saumanasā́ya yātam ||

When the fires are kindled, come near, recognizing (the call); with well-directed ladles the strewn seat is spread out. With the keen Soma-powers poured all around, come hither, O Indra-and-Agni, for a glad harmony of mind.

सम्ऽइ॑द्धेषु । अ॒ग्निषु॑ । आ॒न॒जा॒ना । य॒तऽस्रु॑चा । ब॒र्हिः । ऊँ॒ इति॑ । ति॒स्ति॒रा॒णा । ती॒व्रैः । सोमैः॑ । परि॑ऽसिक्तेभिः । अ॒र्वाक् । आ । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति॑ । सौ॒म॒न॒साय॑ । या॒त॒म् ॥सम्इद्धेषु । अग्निषु । आनजाना । यतस्रुचा । बर्हिः । ऊँ इति । तिस्तिराणा । तीव्रैः । सोमैः । परिसिक्तेभिः । अर्वाक् । आ । इन्द्राग्नी इति । सौमनसाय । यातम् ॥sam-iddheṣu | agniṣu | ānajānā | yata-srucā | barhiḥ | oṃ iti | tistirāṇā | tīvraiḥ | somaiḥ | pari-siktebhiḥ | arvāk | ā | indrāgnī iti | saumanasāya | yātam

समिद्धेषुin the kindled (fires)
समिद्धेषु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त/भूतकृदन्त) / समिद्ध- (प्रातिपदिक)
अग्निषुin the fires
अग्निषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
आनजानाanointing, besmearing
आनजाना:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Rootआ-नज् (धातु ‘to anoint/smear’) → आनजान (वर्तमान कृदन्त) / आनजान- (प्रातिपदिक)
यतस्रुचाwith outstretched ladle
यतस्रुचा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (compound)
Rootयत- (प्रातिपदिक ‘stretched/extended’) + स्रुच्- (प्रातिपदिक ‘ladle’)
बर्हिःthe sacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस्/बर्हिः (प्रातिपदिक)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तिस्तिराणाspreading, strewing
तिस्तिराणा:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootस्तॄ/स्तृ (धातु ‘to spread, strew’) with reduplication → ति-स्तिर (present stem) → तिस्तिराण- (मध्यम/आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)
तीव्रैःwith strong/keen
तीव्रैः:
करण
TypeAdjective
Rootतीव्र- (प्रातिपदिक)
सोमैःwith Soma-juices
सोमैः:
करण
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
परिषिक्तेभिःsprinkled all around
परिषिक्तेभिः:
करण
TypeAdjective/Participle
Rootपरि-√सिच् (धातु ‘to sprinkle’) → परिषिक्त (PPP) / परिषिक्त- (प्रातिपदिक)
अर्वाक्hither, toward us
अर्वाक्:
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्द)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र- + अग्नि- (समास; द्वन्द्व)
सौमनसायfor goodwill / with gracious intent
सौमनसाय:
सम्प्रदान (प्रयोजनार्थे)
TypeNoun
Rootसौमनस- (प्रातिपदिक ‘goodwill, gracious mind’)
यातम्come (you two)!
यातम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (धातु ‘to go, come’) — लोट्/आज्ञार्थ (वेदिक)