HomeRig VedaMandala 1Sukta 108Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.108

Rishi: Parucchepa Daivodāsi (traditionally)
Devata: Indrāgnī
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यानीन्द्राग्नी चक्रथुर्वीर्याणि यानि रूपाण्युत वृष्ण्यानि । या वां प्रत्नानि सख्या शिवानि तेभिः सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥

यानी॑न्द्राग्नी च॒क्रथु॑र्वी॒र्या॑णि॒ यानि॑ रू॒पाण्यु॒त वृष्ण्या॑नि । या वां॑ प्र॒त्नानि॑ स॒ख्या शि॒वानि॒ तेभि॒: सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑ ॥

yā́nīndrāgnī cakrathúr vīryā́ṇi yā́ni rūpā́ṇy utá vṛ́ṣṇyāni | yā́ vāṃ pratnā́ni sakhyā́ śivā́ni tébhiḥ sómasya pibatam sutásya ||

Whatever heroic powers you have accomplished, O Indra-and-Agni, whatever forms and whatever bull-strengths—whatever ancient and blissful friendships are yours: by those powers drink the pressed Soma.

यानि॑ । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति॑ । च॒क्रथुः॑ । वी॒र्या॑णि । यानि॑ । रू॒पाणि॑ । उ॒त । वृष्ण्या॑नि । या । वा॒म् । प्र॒त्नानि॑ । स॒ख्या । शि॒वानि॑ । तेभिः॑ । सोम॑स्य । पि॒ब॒त॒म् । सु॒तस्य॑ ॥यानि । इन्द्राग्नी इति । चक्रथुः । वीर्याणि । यानि । रूपाणि । उत । वृष्ण्यानि । या । वाम् । प्रत्नानि । सख्या । शिवानि । तेभिः । सोमस्य । पिबतम् । सुतस्य ॥yāni | indrāgnī iti | cakrathuḥ | vīryāṇi | yāni | rūpāṇi | uta | vṛṣṇyāni | yā | vām | pratnāni | sakhyā | śivāni | tebhiḥ | somasya | pibatam | sutasya

यानिwhich (things), whatever
यानि:
कर्म (चक्रथुः इत्यस्य) / सम्बन्धः (रूपाणि, वृष्ण्यानि इत्यादीनाम्)
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (समासः: द्वन्द्व)
चक्रथुःyou two have done/made
चक्रथुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
वीर्याणिheroic powers/deeds
वीर्याणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
यानिwhich
यानि:
कर्म (अध्याहृतम्: चक्रथुः) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
रूपाणिforms, manifestations
रूपाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
वृष्ण्यानिmanly strengths, vigorous powers
वृष्ण्यानि:
कर्म
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक; ‘वृषन्’ से व्युत्पन्न, बल/वीर्य-सम्बन्धि)
याwhich (feminine: those)
या:
कर्म (पिबतम् इत्यस्य; ‘तानि/ताभिः’ इत्यर्थे स्त्रीलिङ्ग-सम्बन्धः: सख्याः)
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
वाम्of you two / your
वाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)
प्रत्नानिancient, former
प्रत्नानि:
विशेषण/कर्म (सख्यानि इत्यर्थे)
TypeAdjective (substantivized)
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
सख्याfriendships, alliances
सख्या:
कर्म (तेभिः इत्यस्य पूर्वपदम्; येन साधनेन) / सम्बन्धः
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
शिवानिauspicious, gracious
शिवानि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
तेभिःwith those (by means of those)
तेभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पिबतम्drink (you two)
पिबतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (genitive) / विशेषण
TypeParticiple (as noun/adjective)
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press’ → सुत ‘pressed’)