HomeRig VedaMandala 1Sukta 105Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.105

Rishi: Trita Āptya
Devata: Agni (as Hotṛ)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

स॒त्तो होता॑ मनु॒ष्वदा दे॒वाँ अच्छा॑ वि॒दुष्ट॑रः । अ॒ग्निर्ह॒व्या सु॑षूदति दे॒वो दे॒वेषु॒ मेधि॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

sattó hótā manuṣvádā devā́ṁ ácchā vidúṣṭaraḥ | agnír havyā́ suṣūdati devó devéṣu médhiro vittáṁ me asyá rodasī ||

Seated as the Priest, human-wise yet more knowing, he comes straight to the gods. Agni perfectly prepares and sets the offerings; divine among the gods, the wise one—let Heaven-and-Earth affirm in me the realised finding.

स॒त्तः । होता॑ । म॒नु॒ष्वत् । आ । दे॒वान् । अच्छ॑ । वि॒दुःऽत॑रः । अ॒ग्निः । ह॒व्या । सु॒सू॒द॒ति॒ । दे॒वः । दे॒वेषु॑ । मेधि॑रः । वि॒त्तम् । मे॒ । अ॒स्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ ॥सत्तः । होता । मनुष्वत् । आ । देवान् । अच्छ । विदुःतरः । अग्निः । हव्या । सुसूदति । देवः । देवेषु । मेधिरः । वित्तम् । मे । अस्य । रोदसी इति ॥sattaḥ | hotā | manuṣvat | ā | devān | accha | viduḥ-taraḥ | agniḥ | havyā | susūdati | devaḥ | deveṣu | medhiraḥ | vittam | me | asya | rodasī iti

सत्तःtrue/competent (one), worthy
सत्तः:
Kartā (होता का विशेषण) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; √अस् ‘to be’ से) / सत्त (सत्-त) ‘सत्/सज्जन/सत्यमान’
होताthe Hotṛ-priest, invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से)
मनुष्वत्in the manner of Manu; as men do
मनुष्वत्:
Adhikaraṇa (रीति/प्रकार) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमनुष्वत् (अव्यय; मनु- ‘Manu, man’ + -ष्वत्)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards, unto
अच्छा:
Adhikaraṇa (दिशा/गति) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय/उपसर्गवत्)
विदुष्टरःmore knowing, more skilled
विदुष्टरः:
Kartā (अग्नि/होता का विशेषण) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootविदुष्टर (तुलनात्मक; विद्वस्/विदुष् ‘knowing’ से; √विद् ‘to know’)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्याoblations, offerings
हव्या:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हु से ‘offering’)
सुषूदतिdrives/urges forth well; sets in motion
सुषूदति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√सू/षू (to press/impel; caus./intens. with सु-; Vedic present)
देवःthe god
देवः:
Kartā (अग्नि का पुनर्निर्देश) / समनाधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मेधिरःwise, intelligent
मेधिरः:
Kartā (देवः/अग्निः का विशेषण) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमेधिर (प्रातिपदिक)
वित्तम्wealth; possession; what is found/obtained
वित्तम्:
Karma (यदि ‘मे’ के साथ ‘मे (धनं) वित्तम्’) / या विषय (predicate) प्रसंगानुसार
TypeNoun
Rootवित्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; √विद् ‘to find/know’ से ‘प्राप्त/ज्ञात’ अथवा ‘धन’)
मेto me / my
मे:
Sampradāna/सम्बन्ध (मे = ‘मे/मम’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्यof this (one/thing)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Adhikaraṇa/विषय (स्थल/परिसर: ‘in the two worlds’) अथवा कर्म (प्रसंगानुसार)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’ = heaven-and-earth)