HomeRig VedaMandala 1Sukta 105Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.105

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra (frame) and divine powers in heaven; Rodasī refrain
Chandas: Triṣṭubh

अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः । देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

अ॒मी ये पञ्चो॒क्षणो॒ मध्ये॑ त॒स्थुर्म॒हो दि॒वः । दे॒व॒त्रा नु प्र॒वाच्यं॑ सध्रीची॒ना नि वा॑वृतुर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

amī yé pañcó-kṣaṇo mádhye tasthúr mahó diváḥ | devatrā́ nú pravā́cyaṃ sadhrīcīnā́ ní vāvṛtur vittáṃ me asyá rodasī ||

Those five strong ones stand in the midst of the great heaven; turned together godward they have enclosed what must be uttered—O Heaven and Earth, know the treasure of this my seeking.

अ॒मी इति॑ । ये । पञ्च॑ । उ॒क्षणः॑ । मध्ये॑ । त॒स्थुः । म॒हः । दि॒वः । दे॒व॒ऽत्रा । नु । प्र॒ऽवाच्य॑म् । स॒ध्री॒ची॒नाः । नि । व॒वृ॒तुः॒ । वि॒त्तम् । मे॒ । अ॒स्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ ॥अमी इति । ये । पञ्च । उक्षणः । मध्ये । तस्थुः । महः । दिवः । देवत्रा । नु । प्रवाच्यम् । सध्रीचीनाः । नि । ववृतुः । वित्तम् । मे । अस्य । रोदसी इति ॥amī iti | ye | pañca | ukṣaṇaḥ | madhye | tasthuḥ | mahaḥ | divaḥ | deva-trā | nu | pra-vācyam | sadhrīcīnāḥ | ni | vavṛtuḥ | vittam | me | asya | rodasī iti

अमीthese (those)
अमी:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (संख्या) / कर्तृ-विशेषण
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
उक्षणःbulls (oxen)
उक्षणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक) ‘बैल/वृषभ’
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun (locative used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
तस्थुःstood / have taken their stand
तस्थुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
महोof the great
महो:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक) ‘द्यौः/दिवः’
देवत्राtowards the gods; in the divine direction
देवत्रा:
अधिकरण (दिशा/स्थान-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (निपात/अव्यय; देव + -त्रा)
नुnow; indeed
नु:
सम्बन्धक/उपपद (अर्थ-प्रबलक)
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
प्रवाच्यम्to be proclaimed; worthy to be spoken
प्रवाच्यम्:
कर्म (वक्तव्य-वस्तु) / विधेय
TypeVerbal adjective (gerundive)
Rootप्र + वच् (धातु) → वाच्य (कृत्)
सध्रीचीनाःmoving together; in concord
सध्रीचीनाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसध्रीचीन (प्रातिपदिक) ‘एकदिशं/सम्यक्-प्रवृत्त’
निdown; back; in
नि:
क्रियाविशेषण (उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
वावृतुःhave turned/returned; have rolled back
वावृतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) ‘वर्तते/वृणोति’ with reduplication (वा-वृत्) + नि
वित्तम्finding; gain; what is found/known
वित्तम्:
कर्म (प्राप्त/ज्ञात-वस्तु) / विधेय
TypeNoun
Rootविद् (धातु) → वित्त (कृत्; भूतकृदन्त/निष्पन्न)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
अधिकरण/सम्बन्ध (युगल-देवता) / कर्म (सन्दर्भे)
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)