HomeRig VedaMandala 1Sukta 105Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.105

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra (frame) with protective celestial guardians (suparṇāḥ); Rodasī refrain
Chandas: Triṣṭubh

सुपर्णा एत आसते मध्य आरोधने दिवः । ते सेधन्ति पथो वृकं तरन्तं यह्वतीरपो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

सु॒प॒र्णा ए॒त आ॑सते॒ मध्य॑ आ॒रोध॑ने दि॒वः । ते से॑धन्ति प॒थो वृकं॒ तर॑न्तं य॒ह्वती॑र॒पो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

supárṇā etá āsate mádhya āródhane diváḥ | té sedhanti pathó vṛ́kaṃ tárantaṃ yáhvatīr apó vittáṃ me asyá rodasī ||

These fair-winged ones sit in the midmost barrier of heaven; they hold back the wolf from the paths as it tries to cross the mighty waters—O Heaven and Earth, know the treasure of this my seeking.

सु॒ऽप॒र्णाः । ए॒ते । आ॒स॒ते॒ । मध्ये॑ । आ॒ऽरोध॑ने । दि॒वः । ते । से॒ध॒न्ति॒ । प॒थः । वृक॑म् । तर॒न्त॒म् । य॒ह्वतीः॑ । अ॒पः । वि॒त्तम् । मे॒ । अ॒स्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ ॥सुपर्णाः । एते । आसते । मध्ये । आरोधने । दिवः । ते । सेधन्ति । पथः । वृकम् । तरन्तम् । यह्वतीः । अपः । वित्तम् । मे । अस्य । रोदसी इति ॥su-parṇāḥ | ete | āsate | madhye | ārodhane | divaḥ | te | sedhanti | pathaḥ | vṛkam | tarantam | yahvatīḥ | apaḥ | vittam | me | asya | rodasī iti

सुपर्णाःthe fair-winged ones (birds)
सुपर्णाः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootसु-पर्ण (प्रातिपदिक)
एतेthese
एते:
कर्तृ (सुपर्णाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आसतेsit/are seated
आसते:
क्रिया
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
आरोधनेon the support/barrier (resting-place)
आरोधने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआ-रुध् → आरोधन (प्रातिपदिक; ‘barrier/seat/fastening-place’)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेधन्तिward off/repel
सेधन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसिध्/सेध् (धातु; वैदिक ‘to ward off, repel, keep back’)
पथःof the path
पथः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपथ् (प्रातिपदिक)
वृकम्the wolf
वृकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
तरन्तम्crossing/overpassing
तरन्तम्:
कर्म (वृकम् सह)
TypeParticiple
Rootतॄ (धातु) → तरत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
यह्वतीःswift/impetuous
यह्वतीः:
कर्तृ (अपः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयह्वती (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous’, विशेषतः आपः)
अपःthe waters
अपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वित्तम्found/obtained
वित्तम्:
कर्म/विधेय (सन्दर्भानुसार)
TypeParticiple/Noun
Rootविद् (धातु) → वित्त (भूतकृदन्त, क्त) / वा ‘वित्त’ (प्रातिपदिक: ‘found/known’)
मेmy/for me
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्तृ/विषय (द्वन्द्व-द्विवचनम्)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven and earth’)