HomeRig VedaMandala 1Sukta 103Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.103

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

तदिन्द्र प्रेव वीर्यं चकर्थ यत्ससन्तं वज्रेणाबोधयोऽहिम् । अनु त्वा पत्नीर्हृषितं वयश्च विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा ॥

तदि॑न्द्र॒ प्रेव॑ वी॒र्यं॑ चकर्थ॒ यत्स॒सन्तं॒ वज्रे॒णाबो॑ध॒योऽहि॑म् । अनु॑ त्वा॒ पत्नी॑र्हृषि॒तं वय॑श्च॒ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अमद॒न्ननु॑ त्वा ॥

tád indra préva vīryàṃ cakartha yát sasántaṃ vájreṇā́bodhayo ’hím | ánu tvā pátnīr hṛṣitáṃ váyaś ca víśve devā́so amadan ánu tvā ||

This indeed, O Indra, was thy heroic deed, when with the thunder-force thou didst awaken the sleeping Serpent. After thee the consorts and the glad life-powers followed; all the gods rejoiced following thee.

तत् । इ॒न्द्र॒ । प्र । अव॑ । वी॒र्य॑म् । च॒क॒र्थ॒ । यत् । स॒सन्त॒म् । वज्रे॑ण । अबो॑धयः । अहि॑म् । अनु॑ । त्वा॒ । पत्नीः॑ । हृ॒षि॒तम् । वयः॑ । च॒ । विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । अ॒म॒द॒न् । अनु॑ । त्वा॒ ॥तत् । इन्द्र । प्र । अव । वीर्यम् । चकर्थ । यत् । ससन्तम् । वज्रेण । अबोधयः । अहिम् । अनु । त्वा । पत्नीः । हृषितम् । वयः । च । विश्वे । देवासः । अमदन् । अनु । त्वा ॥tat | indra | pra | ava | vīryam | cakartha | yat | sasantam | vajreṇa | abodhayaḥ | ah im | anu | tvā | patnīḥ | hṛṣitam | vayaḥ | ca | viśve | devāsaḥ | amadan | anu | tvā

तत्that (deed/act)
तत्:
Karma (प्रशंसितं/उक्तं ‘that deed’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन) संबोधितः
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रforth; fully
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
इवas if; like
इव:
(उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
वीर्यम्heroic power; valor
वीर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
चकर्थyou have done; you accomplished
चकर्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
यत्that which
यत्:
Karma (सम्बन्धवाक्ये) / सम्बन्धक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ससन्तम्sleeping
ससन्तम्:
Karma (अहिम् विशेषयति)
TypeParticiple (adjectival)
Rootसस्/संस् (धातु ‘to sleep’) → ससन्त् (वर्तमान-कृदन्त/विशेषण)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
अबोधयःyou awakened; you roused
अबोधयः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) + अ (अग्मेण augment)
अहिम्the serpent (Ahi/Vṛtra)
अहिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
अनुafter; following
अनु:
(क्रियाविशेषण/संबन्ध) ‘following/after’
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
Karma (अनु + त्वा) / लक्ष्य
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पत्नीःwives; consorts
पत्नीः:
Kartā
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
हृषितम्rejoicing; exhilarated
हृषितम्:
Karma (त्वा विशेषणम्)
TypeParticiple (adjectival)
Rootहृष् (धातु ‘to be excited/joyful’) → हृषित (भूतकृदन्त)
वयःvigor; youthful strength (vayas)
वयः:
Kartā (पत्नीः सह समुच्चित-कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā (देवासः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमदन्rejoiced; were exhilarated
अमदन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमद् (धातु ‘to rejoice/be exhilarated’)
अनुafter; following
अनु:
(क्रियाविशेषण/संबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
Karma (अनु + त्वा)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)