HomeRig VedaMandala 1Sukta 102Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.102

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वां देवेषु प्रथमं हवामहे त्वं बभूथ पृतनासु सासहिः । सेमं नः कारुमुपमन्युमुद्भिदमिन्द्रः कृणोतु प्रसवे रथं पुरः ॥

त्वां दे॒वेषु॑ प्रथ॒मं ह॑वामहे॒ त्वं ब॑भूथ॒ पृत॑नासु सास॒हिः । सेमं न॑: का॒रुमु॑पम॒न्युमु॒द्भिद॒मिन्द्र॑: कृणोतु प्रस॒वे रथं॑ पु॒रः ॥

tvā́ṃ devéṣu prathamáṃ havāmahe tváṃ babhū́tha pṛ́tanāsu sāsahíḥ | sémáṃ naḥ kā́rum upa-mányum ud-bhídam índraḥ kṛṇotu prasavé ráthaṃ puráḥ ||

Thee first among the gods we call; thou hast become the overcomer in the battles. Let Indra make for us this singer a breaker-up of anger, a cleaver of obstruction, and in the forward impulsion set our chariot in front.

त्वाम् । दे॒वेषु॑ । प्र॒थ॒मम् । ह॒वा॒म॒हे॒ । त्वम् । ब॒भू॒थ॒ । पृत॑नासु । स॒स॒हिः । सः । इ॒मम् । नः॒ । का॒रुम् । उ॒प॒ऽम॒न्युम् । उ॒त्ऽभिद॑म् । इन्द्रः॑ । कृ॒णो॒तु॒ । प्र॒ऽस॒वे । रथ॑म् । पु॒रः ॥त्वाम् । देवेषु । प्रथमम् । हवामहे । त्वम् । बभूथ । पृतनासु । ससहिः । सः । इमम् । नः । कारुम् । उपमन्युम् । उत्भिदम् । इन्द्रः । कृणोतु । प्रसवे । रथम् । पुरः ॥tvām | deveṣu | prathamam | havāmahe | tvam | babhūtha | pṛtanāsu | sasahiḥ | saḥ | imam | naḥ | kārum | upa-manyum | ut-bhidam | indraḥ | kṛṇotu | pra-save | ratham | puraḥ

त्वाम्you (as the one invoked)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first, foremost
प्रथमम्:
विशेषण (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke/call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बभूथyou have become / you were
बभूथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू ‘भवने’
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
सासहिःconquering, overpowering
सासहिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (agent-noun)
Root√सह् ‘सहने/अभिभवे’ (कृदन्त-प्रातिपदिक: सासहि)
he
:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कारुम्poet/singer
कारुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
उपमन्युम्Upamanyu (proper name)
उपमन्युम्:
कर्म (कारु-विशेषण/समासार्थः)
TypeNoun
Rootउपमन्यु (प्रातिपदिक)
उद्भिदम्bursting forth / breaking out
उद्भिदम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootउद्भिद् (प्रातिपदिक; ‘उद्-√भिद्’ से)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/theonym)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कृणोतुlet him make
कृणोतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ ‘करणे’
प्रसवेat the impulse/onset (of action)
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
पुरःin front, forward
पुरः:
क्रियाविशेषण (देश)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्ययीभाव/निपातवत्)