HomeRig VedaMandala 1Sukta 102Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.102

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

उत्ते शतान्मघवन्नुच्च भूयस उत्सहस्राद्रिरिचे कृष्टिषु श्रवः । अमात्रं त्वा धिषणा तित्विषे मह्यधा वृत्राणि जिघ्नसे पुरंदर ॥

उत्ते॑ श॒तान्म॑घव॒न्नुच्च॒ भूय॑स॒ उत्स॒हस्रा॑द्रिरिचे कृ॒ष्टिषु॒ श्रव॑: । अ॒मा॒त्रं त्वा॑ धि॒षणा॑ तित्विषे म॒ह्यधा॑ वृ॒त्राणि॑ जिघ्नसे पुरंदर ॥

útte śatā́n maghavan núc ca bhū́yasa útsahasrā́d ririce kṛ́ṣṭiṣu śrávaḥ | amā́traṃ tvā dhiṣáṇā titviṣe mahy ádhā vṛtrā́ṇi jighnase purandara ||

Higher than hundreds, higher still than more, higher than thousands thy fame overflows among the peoples. Measureless, the inspired intelligence kindles thee to greatness; then thou smitest the Vṛtras, O breaker of cities.

उत् । ते॒ । श॒तात् । म॒घ॒ऽव॒न् । उत् । च॒ भूय॑सः । उत् । स॒हस्रा॑त् । रि॒रि॒चे॒ । कृ॒ष्टिषु॑ । श्रवः॑ । अ॒मा॒त्रम् । त्वा॒ । धि॒षणा॑ । ति॒त्वि॒षे॒ । म॒ही । अध॑ । वृ॒त्राणि॑ । जि॒घ्न॒से॒ । पु॒र॒म्ऽद॒र॒ ॥उत् । ते । शतात् । मघवन् । उत् । च भूयसः । उत् । सहस्रात् । रिरिचे । कृष्टिषु । श्रवः । अमात्रम् । त्वा । धिषणा । तित्विषे । मही । अध । वृत्राणि । जिघ्नसे । पुरम्दर ॥ut | te | śatāt | magha-van | ut | cabhūyasaḥ | ut | sahasrāt | ririce | kṛṣṭiṣu | śravaḥ | amātram | tvā | dhiṣaṇā | titviṣe | mahī | adha | vṛtrāṇi | jighnase | puram-dara

उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitival)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शतात्from a hundred
शतात्:
अपादान
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
मघवन्O bountiful one (Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)
उत्and, further
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (निपात)
उच्चhigher, more
उच्च:
TypeIndeclinable
Rootउच्च (अव्यय/उपपद)
भूयःmore, in greater measure
भूयः:
TypeAdjective/Adverb
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अधिक)
उत्up, beyond
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (निपात)
सहस्रात्from a thousand
सहस्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
अरिचेyou have exceeded / you surpass
अरिचे:
TypeVerb
Rootरिच् (धातु) / √रिच् (to be empty; to leave; in RV also ‘to be left over/exceed’)
कृष्टिषुamong the peoples/tribes
कृष्टिषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
कर्तृ/विषय (of ‘is/exceeds’ sense)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
अमात्रम्immeasurable
अमात्रम्:
कर्म (as object/complement with ‘titivise’)
TypeAdjective
Rootअ-मात्र (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धिषणाinspiration / sacred thought
धिषणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक; ‘inspiration, holy thought’)
तित्विषेstirs/impels (you), makes (you) blaze
तित्विषे:
TypeVerb
Rootतित्विष् (धातु; intensive/desiderative nuance in RV: ‘to sparkle, be ardent/impel’)
महिgreatly
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय)
अधाthen, thereafter
अधा:
TypeIndeclinable
Rootअधा (अव्यय)
वृत्राणिobstacles/demons (Vṛtras)
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जिघ्नसेyou slay
जिघ्नसे:
TypeVerb
Rootहन् (धातु √हन् ‘to strike, slay’) with reduplication (जिघ्न-)
पुरंदरO fort-destroyer (Indra)
पुरंदर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण ‘fort-destroyer’)