HomeRig VedaMandala 1Sukta 102Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.102

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

नाना हि त्वा हवमाना जना इमे धनानां धर्तरवसा विपन्यवः । अस्माकं स्मा रथमा तिष्ठ सातये जैत्रं हीन्द्र निभृतं मनस्तव ॥

नाना॒ हि त्वा॒ हव॑माना॒ जना॑ इ॒मे धना॑नां धर्त॒रव॑सा विप॒न्यव॑: । अ॒स्माकं॑ स्मा॒ रथ॒मा ति॑ष्ठ सा॒तये॒ जैत्रं॒ ही॑न्द्र॒ निभृ॑तं॒ मन॒स्तव॑ ॥

nānā́ hí tvā havamānā́ jánā imé dhánānāṃ dhartar ávasā vipányavaḥ | asmā́kaṃ smā rátham ā́ tíṣṭha sātáye jaitráṃ hí indra níbhṛtaṃ mánas táva ||

Many indeed are these peoples calling thee, O holder of plenitudes, with their seeking speech and thy help. Yet mount our chariot for the winning—the victorious car; for, Indra, thy will is steadfastly held.

नाना॑ । हि । त्वा॒ । हव॑मानाः । जनाः॑ । इ॒मे । धना॑नाम् । ध॒र्तः॒ । अव॑सा । वि॒प॒न्यवः॑ । अ॒स्माक॑म् । स्म॒ । रथ॑म् । आ । ति॒ष्ठ॒ । सा॒तये॑ । जैत्र॑म् । हि । इ॒न्द्र॒ । निऽभृ॑तम् । मनः॑ । तव॑ ॥नाना । हि । त्वा । हवमानाः । जनाः । इमे । धनानाम् । धर्तः । अवसा । विपन्यवः । अस्माकम् । स्म । रथम् । आ । तिष्ठ । सातये । जैत्रम् । हि । इन्द्र । निभृतम् । मनः । तव ॥nānā | hi | tvā | havamānāḥ | janāḥ | ime | dhanānām | dhartaḥ | avasā | vipanyavaḥ | asmākam | sma | ratham | ā | tiṣṭha | sātaye | jaitram | hi | indra | ni-bhṛtam | manaḥ | tava

नानाin many ways; variously
नाना:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (avyaya-prātipadika)
हिindeed; for
हि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (nipāta)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
हवमानाःcalling; invoking
हवमानाः:
Kartā (with जना इमे)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√ह्वे (ह्वयति) → हवमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपदी भाव)
जनाःpeople
जनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
Kartā (जनाः इमे) / deictic qualifier
TypePronoun
Rootइदम्
धनानाम्of riches; of treasures
धनानाम्:
Genitive relation (सम्बन्ध) to धर्तॄन्
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
धर्तॄन्supporters; holders
धर्तॄन्:
Karma (object of ‘call’/‘invoke’ implied)
TypeNoun (agent)
Root√धृ → धर्तृ (कर्तृ-प्रातिपदिक)
अवसाwith help; by aid
अवसा:
Karaṇa (means: ‘with help’)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
विपन्यवःthe inspired/praising ones
विपन्यवः:
Kartā (apposition to जनाः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविपन्य (प्रातिपदिक; ‘praising/admiring, inspired’)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
Genitive relation (सम्बन्ध) to रथम्
TypePronoun
Rootअस्मद्
स्मindeed; just
स्म:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootस्म (nipāta)
रथम्chariot
रथम्:
Karma (goal with आ-तिष्ठ)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
onto; towards
:
Preverb to तिष्ठ
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
तिष्ठmount; stand; take your place
तिष्ठ:
(to Indra) predicate; action
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)
सातयेfor winning; for gain
सातये:
Sampradāna/Purpose (dative of purpose)
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining’)
जैत्रम्victorious
जैत्रम्:
Karma (predicate-accusative with मनः)
TypeAdjective
Rootजैत्र (प्रातिपदिक; ‘victorious’)
हिfor; indeed
हि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (nipāta)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Address (सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
निभृतम्restrained; firmly held
निभृतम्:
Karma (qualifier of मनः)
TypeAdjective/Participle
Rootनि-√भृ → निभृत (कृदन्त/भूतकृदन्त; ‘held down, restrained, firm’)
मनःmind; resolve
मनः:
Karma (object/predicate complement in clause ‘… मनः तव’)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
तवyour
तव:
Genitive relation (सम्बन्ध) to मनः
TypePronoun
Rootयुष्मद्