HomeRig VedaMandala 1Sukta 101Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.101

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra (Marutvant)
Chandas: Triṣṭubh

यस्य द्यावापृथिवी पौंस्यं महद्यस्य व्रते वरुणो यस्य सूर्यः । यस्येन्द्रस्य सिन्धवः सश्चति व्रतं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥

यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी पौंस्यं॑ म॒हद्यस्य॑ व्र॒ते वरु॑णो॒ यस्य॒ सूर्य॑: । यस्येन्द्र॑स्य॒ सिन्ध॑व॒: सश्च॑ति व्र॒तं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

yásya dyā́vā-pṛthivī́ paúṁsyaṁ mahád yásya vraté váruṇo yásya sū́ryaḥ | yásyéndrasya síndhavaḥ sáścati vratáṁ marútvantaṁ sakhyā́ya havāmahe ||

He whose mighty manhood upholds Heaven and Earth; in whose law even Varuṇa moves, and the Sun; whose ordinance the Rivers follow in their flow—this Indra with the Maruts we call into friendship.

यस्य॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । पौंस्य॑म् । म॒हत् । यस्य॑ । व्र॒ते । वरु॑णः । यस्य॑ । सूर्यः॑ । यस्य॑ । इन्द्र॑स्य । सिन्ध॑वः । सश्च॑ति । व्र॒तम् । म॒रुत्व॑न्तम् । स॒ख्याय॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥यस्य । द्यावापृथिवी इति । पौंस्यम् । महत् । यस्य । व्रते । वरुणः । यस्य । सूर्यः । यस्य । इन्द्रस्य । सिन्धवः । सश्चति । व्रतम् । मरुत्वन्तम् । सख्याय । हवामहे ॥yasya | dyāvāpṛthivī iti | paiṃsyam | mahat | yasya | vrate | varuṇaḥ | yasya | sūryaḥ | yasya | indrasya | sindhavaḥ | saścati | vratam | marutvantam | sakhyāya | havāmahe

यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth (the two)
द्यावापृथिवी:
कर्तृ (of implied ‘are/stand’ as subject of possession) / सम्बन्धित-वस्तु
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावापृथिवी (समास; द्यौ- + पृथिवी-)
पौंस्यंmanly power, strength
पौंस्यं:
कर्म/विषय (that which is ‘(as) his’)
TypeNoun
Rootपौंस्य (नपुंसक-प्रातिपदिक; ‘manly power/virility’)
महत्great
महत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् → य-
व्रतेin the ordinance, in the law/vow
व्रते:
अधिकरण (in/under the ordinance)
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसक-प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (of implied ‘is/stands/acts’)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (देवनाम-प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् → य-
सूर्यःSūrya (the Sun)
सूर्यः:
कर्तृ (of implied ‘is/stands/acts’)
TypeNoun (proper)
Rootसूर्य (देवनाम-प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् → य-
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
सिन्धवःthe rivers/streams
सिन्धवः:
कर्तृ (of सश्चति)
TypeNoun
Rootसिन्धु (पुं-प्रातिपदिक; ‘river/stream’)
सश्चतिaccompanies, follows
सश्चति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसश्च् (धातु; ‘to accompany, follow, attend’)
व्रतम्the ordinance, law
व्रतम्:
कर्म (object of सश्चति)
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसक-प्रातिपदिक)
मरुत्वन्तम्Marut-attended, accompanied by the Maruts
मरुत्वन्तम्:
कर्म (as epithet of the invoked deity)
TypeAdjective (epithet)
Rootमरुत्वन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘having the Maruts’)
सख्यायfor friendship
सख्याय:
सम्प्रदान (for friendship)
TypeNoun
Rootसख्य (नपुंसक-प्रातिपदिक; ‘friendship, companionship’)
हवामहेwe invoke, we call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootह्वा (धातु; ‘to call, invoke’)