HomeRig VedaMandala 1Sukta 100Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.100

Devata: Indra (with Maruts)

दिवो न यस्य रेतसो दुघानाः पन्थासो यन्ति शवसापरीताः । तरद्द्वेषाः सासहिः पौंस्येभिर्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥

दि॒वो न यस्य॒ रेत॑सो॒ दुघा॑ना॒: पन्था॑सो॒ यन्ति॒ शव॒साप॑रीताः । त॒रद्द्वे॑षाः सास॒हिः पौंस्ये॑भिर्म॒रुत्वा॑न्नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती ॥

divó ná yásya rétaso dúghānāḥ pánthāso yánti śávasā́parītāḥ | tarád-dvéṣāḥ sāsahíḥ paúṃsyebhir marútvān no bhavatu índra ūtī́ ||

He whose paths, like the outpourings of heaven, stream forth milking their seed, encompassed by strength—conquering hatreds, prevailing by manly powers: may that Indra with the Maruts be our help.

दि॒वः । न । यस्य॑ । रेत॑सः॑ । दुघा॑नाः । पन्था॑सः । यन्ति॑ । शव॑सा । अप॑रिऽइताः । त॒रत्ऽद्वे॑षाः । स॒स॒हिः । पौंस्ये॑भिः । म॒रुत्वा॑न् । नः॒ । भ॒व॒तु॒ । इन्द्रः॑ । ऊ॒ती ॥दिवः । न । यस्य । रेतसः । दुघानाः । पन्थासः । यन्ति । शवसा । अपरिइताः । तरत्द्वेषाः । ससहिः । पौंस्येभिः । मरुत्वान् । नः । भवतु । इन्द्रः । ऊती ॥divaḥ | na | yasya | retasaḥ | dughānāḥ | panthāsaḥ | yanti | śavasā | apari-itāḥ | tarat-dveṣāḥ | sasahiḥ | paiṃsyebhiḥ | marutvān | naḥ | bhavatu | indraḥ | ūtī

दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive: ‘whose’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रेतसःseed; semen; generative fluid
रेतसः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
दुघानाःmilking (ones)
दुघानाः:
कर्तृ (of यन्ति: the goers are ‘milking’)
TypeParticiple (Adjective) / Noun-like
Rootदुह् (धातु) → दुह् + शानच् (कृदन्त)
पन्थासःpaths, ways
पन्थासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
शवसाwith might, by strength
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अपरीताःnot surrounded; unobstructed; unimpeded
अपरीताः:
विशेषण (of पन्थासः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootपरि-इ (धातु) → परि + इ + क्त (PPP) with नञ्- (a-)
तरद्द्वेषाःovercoming hatred/hostility; crossing over enmities
तरद्द्वेषाः:
विशेषण (of इन्द्रः)
TypeCompound adjective (Bahuvrīhi/Karmadhāraya-like)
Rootतॄ/तॄद् (धातु ‘to cross/overcome’) → तरत् (कृदन्त) + द्वेषस् (प्रातिपदिक)
सासहिःconqueror; overpowering
सासहिः:
विशेषण (of इन्द्रः)
TypeNoun/Adjective
Rootसह् (धातु) → सासहि (कृदन्त/नामधातु-रूप; ‘conqueror’)
पौंस्येभिःwith manly powers/deeds
पौंस्येभिः:
करण
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; ‘manly power/heroic deeds’)
मरुत्वान्accompanied by the Maruts
मरुत्वान्:
विशेषण (of इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootमरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘accompanied by the Maruts’)
नःto us, for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवतुlet (him) be; may (he) become
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऊतीhelp, aid, protection
ऊती:
प्रेडिकेट-नाम (भवतु केन? ‘as help’)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)