Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Mātali’s Arrival and Arjuna’s Ascent toward Amarāvatī (मातलिसंयुक्तरथागमनम् तथा इन्द्रलोकगमनारम्भः)

राजर्षयश्व बहवो दिलीपप्रमुखा नृपा: । तुम्बुरुनरिदश्चैव गन्धर्वो च हहाहुहू:,वहाँ साध्य, विश्वेदेव, मरुद्गण, अश्विनीकुमार, आदित्य, वसु, रुद्र तथा विशुद्ध ब्रह्मर्षिणण और अनेक राजर्षिगण एवं दिलीप आदि बहुत-से राजा, तुम्बुरु, नारद, हाहा, हूहू आदि गन्धर्वगण विराजमान थे

vaiśampāyana uvāca |

rājarṣayaś ca bahavo dilīpapramukhā nṛpāḥ |

tumburur nāradaś caiva gandharvo ca hahāhuhūḥ ||

Vaiśampāyana said: Many royal seers were present there, and many kings headed by Dilīpa. Tumburu and Nārada were also there, as well as the Gandharvas Hahā and Huhū.

राजर्षयःroyal sages
राजर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootराजर्षि
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
दिलीपप्रमुखाःhaving Dilīpa as foremost
दिलीपप्रमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिलीप-प्रमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
नृपाःkings
नृपाः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Plural
तुम्बुरुःTumburu
तुम्बुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootतुम्बुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
नारदःNārada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
गन्धर्वःthe Gandharva (class of celestial musician)
गन्धर्वः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
हहाहुहूःHāhā and Hūhū (Gandharvas, as a pair)
हहाहुहूः:
Karta
TypeNoun
Rootहाहा-हूहू
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājarṣis (royal sages)
D
Dilīpa
K
kings (nṛpas)
T
Tumburu
N
Nārada
G
Gandharvas
H
Hahā
H
Huhū

Educational Q&A

By placing rājarṣis, exemplary kings, and revered celestial figures as witnesses, the verse frames the forthcoming events within a moral universe: righteous conduct (dharma) is not merely personal but publicly accountable before sages and divine beings.

Vaiśampāyana lists the distinguished attendees of an august gathering—royal sages and kings led by Dilīpa, along with celestial musicians and sages such as Tumburu and Nārada, including the Gandharvas Hahā and Huhū—establishing the grandeur and sanctity of the assembly.