Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश

Draupadī on Action, Fate, and Human Effort

सक्षात्रं हृदयं कृत्वा त्यक्त्वेद शिथिलं मन: । वीर्यमास्थाय कौरव्य धुरमुद्वह धुर्यवत्‌,“कुरुनन्दन! अपने हृदयको क्षत्रियोचित उत्साहसे भरकर मनकी इस शिथिलताको दूर करके पराक्रमका आश्रय ले आप एक धुरन्धर वीर पुरुषकी भाँति युद्धका भार वहन कीजिये

vaiśampāyana uvāca | sakṣātraṁ hṛdayaṁ kṛtvā tyaktveda śithilaṁ manaḥ | vīryam āsthāya kauravya dhuram udvaha dhuryavat ||

Vaiśampāyana said: “O Kauravya, make your heart truly kṣatriya in spirit; cast away this slackness of mind. Taking refuge in valor, bear the burden of battle like a foremost champion.”

he (you)
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षात्रम्kshatriya-spirit, martial ardor
क्षात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
शिथिलम्slack, weak
शिथिलम्:
TypeAdjective
Rootशिथिल
FormNeuter, Accusative, Singular
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
वीर्यम्valor, prowess
वीर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to, taking refuge in
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
कौरव्यO Kaurava (descendant of Kuru)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
धुरम्burden, yoke-load
धुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootधुर्/धुर
FormFeminine, Accusative, Singular
उद्वहcarry, bear (you!)
उद्वह:
TypeVerb
Rootउद्-वह्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
धुर्यवत्like a capable bearer of burdens (a dhurya)
धुर्यवत्:
TypeAdjective
Rootधुर्यवत्
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kauravya (a Kuru prince; addressee)

Educational Q&A

The verse urges a Kuru prince to reawaken kṣatriya resolve: strengthen the heart with warriorly courage, abandon mental laxity, and accept the heavy responsibility of righteous combat and leadership.

In Vaiśampāyana’s narration, an exhortation is delivered to a Kuru prince who is showing hesitation or discouragement. He is instructed to steady his mind, rely on valor, and carry the ‘burden’ of battle like a proven champion.