Shloka 5

भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शान्त्युपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel to Duryodhana for Pacification

Devanagari script

ज्वलितां त्वमिमां लक्ष्मी भारतीं सर्वराजसु । जीवतो धुृतराष्ट्रस्य दौरात्म्याद्‌ भ्रंशयिष्यसि,“बेटा! यह भरतवंशकी राजलक्ष्मी समस्त राजाओंमें प्रकाशित हो रही है; किंतु मैं देखता हूँ कि तुम अपनी दुष्टताके कारण इसे धृतराष्ट्रके जीते-जी ही नष्ट कर दोगे

Transliteration

jvalitāṃ tvam imāṃ lakṣmīṃ bhāratīṃ sarvarājasu | jīvato dhṛtarāṣṭrasya daurātmyād bhraṃśayiṣyasi ||

Translation

“This royal fortune of the Bharata line now shines brilliantly among all kings; yet I foresee that, through your own wickedness, you will cause it to fall—while Dhṛtarāṣṭra is still alive.”

Word by Word

• ज्वलिताम्: shining, blazing
• ज्वलिताम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ज्वलित (√ज्वल्)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• लक्ष्मीम्: fortune, royal prosperity
• लक्ष्मीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• भारतीम्: of the Bharatas (Bharata-lineage)
• भारतीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: भारती
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• सर्वराजसु: among all kings
• सर्वराजसु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सर्वराज
• Form: Masculine, Locative, Plural

• जीवतः: while (he) is alive; of the living
• जीवतः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: जीवत् (√जीव्)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• धृतराष्ट्रस्य: of Dhṛtarāṣṭra
• धृतराष्ट्रस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• दौरात्म्यात्: from wickedness; due to depravity
• दौरात्म्यात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: दौरात्म्य
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• भ्रंशयिष्यसि: you will cause to fall/ruin; you will destroy
• भ्रंशयिष्यसि: Karta
• Type: Verb
• Root: भ्रंशयिष्य (√भ्रंश्, causative भ्रंशय-)
• Form: Simple Future (Luṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Lakṣmī (royal fortune)
• Bharata dynasty (Bhāratī)
• Dhṛtarāṣṭra
• all kings (sarvarājasu)