Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

विमानितो हतः क्रुष्टस्त्रातारं चेन्न विन्दति । अमानुषकृतत्तत्र दण्डो हन्ति नराधिपम्‌,यदि अपमानित, हताहत तथा गाली-गलौजसे तिरस्कृत होनेवाला दुर्बल मनुष्य राजाको अपने रक्षकके रूपमें नहीं उपलब्ध कर पाता तो वहाँ दैवका दिया हुआ दण्ड राजाको मार डालता है

Utathya said: “If a weak person—humiliated, struck, and reviled—cannot find the king as a protector, then in that very place the divinely ordained punishment will strike down and slay the ruler.”

vimānitaḥinsulted, dishonoured
vimānitaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootvimānita (vi+√man → vimānayati; PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
hataḥstruck, harmed
hataḥ:
Karta
TypeAdjective
Roothata (√han; PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
kruṣṭaḥabused, reviled
kruṣṭaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootkruṣṭa (√kruś; PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
trātāramprotector
trātāram:
Karma
TypeNoun
Roottrātṛ
FormMasculine, Accusative, Singular
cetif
cet:
TypeIndeclinable
Rootcet
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
vindatifinds, obtains
vindati:
TypeVerb
Root√vid (vindati)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
amānuṣa-kṛtaḥmade by non-human (i.e., divine/daivic)
amānuṣa-kṛtaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootamānuṣa + kṛta (√kṛ; PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
tatrathere, in that situation
tatra:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Roottatra
daṇḍaḥpunishment, chastisement
daṇḍaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdaṇḍa
FormMasculine, Nominative, Singular
hantikills, strikes down
hanti:
TypeVerb
Root√han
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
narādhipamthe king, ruler of men
narādhipam:
Karma
TypeNoun
Rootnara + adhipa
FormMasculine, Accusative, Singular

उतथ्य उवाच