Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga

Non-attachment

आत्मोत्कर्ष न मार्गेत परेषां परिनिन्दया । स्वगुणैरेव मार्गेत विप्रकर्ष पृथग्जनात्‌,दूसरोंकी निन्दा करके अपनी श्रेष्ठता सिद्ध करनेका प्रयत्न न करे। साधारण मनुष्योंकी अपेक्षा जो अपनी उत्कृष्टता है, उसे अपने गुणोंद्वारा ही सिद्ध करे (बातोंसे नहीं)। गुणहीन मनुष्य ही अधिकतर अपनी प्रशंसा किया करते हैं। वे अपनेमें गुणोंकी कमी देखकर दूसरे गुणवान्‌ पुरुषोंके गुणोंमें दोष बताकर उनपर आक्षेप किया करते हैं

ātmotkarṣaṁ na mārgeta pareṣāṁ parinindayā | svaguṇair eva mārgeta viprakarṣaṁ pṛthagjanāt ||

Nārada teaches that one should not seek to establish one’s own superiority by disparaging others. If one truly possesses excellence beyond ordinary people, it should be demonstrated through one’s own virtues and conduct, not through talk or fault-finding. Those who lack merit commonly resort to self-praise; seeing their own deficiency, they try to diminish the worthy by pointing out defects in their qualities.

आत्मोत्कर्षम्one's own superiority/excellence
आत्मोत्कर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मोत्कर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
मार्गेतshould seek
मार्गेत:
TypeVerb
Rootमृग्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
परेषाम्of others
परेषाम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
परिनिन्दयाby blaming/censuring
परिनिन्दया:
Karana
TypeNoun
Rootपरिनिन्दा
FormFeminine, Instrumental, Singular
स्वगुणैःby one's own virtues
स्वगुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootस्वगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मार्गेतshould seek
मार्गेत:
TypeVerb
Rootमृग्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
विप्रकर्षम्pre-eminence/superiority
विप्रकर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्रकर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
पृथक्separately/apart
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
जनात्from people
जनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Ablative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada