Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः

Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction

जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्वनिवर्तिनि । निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदन,देवर्षि एवं देवराजको भगवती लक्ष्मीका दर्शन बलसूदन! संग्रामसे पीछे न हटनेवाले तथा विजयसे सुशोभित होनेवाले शूरवीर नरेशके शरीरमें भी मैं सदा ही मौजूद रहती हूँ

jitakāśini śūre ca saṅgrāmeṣv anivartini | nivasāmi manuṣyendre sadaiva balasūdana ||

Śakra (Indra) said: “O Balasūdana, I ever dwell within that king among men who is radiant with victory, who is truly heroic, and who does not turn back in battles.”

जितकाशिनिin (him) who is adorned with victory
जितकाशिनि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजित-काशिन्
FormFeminine, Locative, Singular
शूरेin the hero/brave one
शूरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संग्रामेषुin battles
संग्रामेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Plural
अनिवर्तिनिin (him) who does not turn back
अनिवर्तिनि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनिवर्तिन्
FormMasculine, Locative, Singular
निवसामिI dwell / reside
निवसामि:
Karta
TypeVerb
Rootनि+वस्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
मनुष्येन्द्रेin the lord of men (king)
मनुष्येन्द्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्येन्द्र
FormMasculine, Locative, Singular
सदैवalways
सदैव:
TypeIndeclinable
Rootसदा+एव
बलसूदनO slayer of Bala (Krishna)
बलसूदन:
TypeNoun
Rootबलसूदन
FormMasculine, Vocative, Singular

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
B
Balasūdana
M
manuṣyendra (a king among men)

Educational Q&A

Divine prosperity and support are portrayed as abiding with a ruler who embodies kṣatriya-dharma—heroism, steadfastness, and refusal to retreat in righteous battle—suggesting that fortune follows disciplined courage rather than mere status.

Indra (Śakra), addressing “Balasūdana,” declares that he continually resides in a human king who is victorious and unwavering in battle, reinforcing the link between martial steadfastness and divine presence.