Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
कुछ लोग एक साथ ही मारे जाते हैं; कुछ एक-एक करके मरते हैं और बहुत-से लोग दीर्घकालतक मरते ही नहीं हैं। जैसे आग ईंधनको पाकर उसे जला देती है, उसी प्रकार काल ही समस्त प्राणियोंको दग्ध कर देता है ।। नाहं प्रमाणं नैव त्वमन्योन्यं कारणं शुभे | कालो नित्यमुपादत्ते सुखं दु:ःखं च देहिनाम्,शुभे! एक दूसरेके प्रति किये गये अपराधमें न तो तुम यथार्थ कारण हो और न मैं ही वास्तविक हेतु हूँ। काल ही सदा समस्त देहधारियोंके सुख-दुःखको ग्रहण या उत्पन्न करता है
brāhmadatta uvāca |
kecid yugapad eva hanyante; kecid ekaikaśo mriyante; bahavaś ca dīrghakālaṃ naiva mriyante | yathā agnir indhanaṃ prāpya tad dahati, tathā kāla eva sarvaprāṇinaḥ dagdhān karoti ||
nāhaṃ pramāṇaṃ naiva tvam anyonyaṃ kāraṇaṃ śubhe |
kālo nityam upādatte sukhaṃ duḥkhaṃ ca dehinām ||
Brahmadatta said: “Some are slain all at once; some die one by one; and many do not die for a long time. As fire, finding fuel, burns it up, so Time itself consumes all living beings. In the wrongs done between us, neither you are the true cause nor am I. It is Time alone that continually allots and brings about pleasure and pain for embodied creatures.”
ब्रह्मदत्त उवाच