Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

असोौ मतिमतां श्रेष्ठी य एब जगत: प्रभु: । सम्भावयति चाप्येवं त्वद्वाक्याच्च जनार्दन: । एवमेतत्‌ सर्वमिति तत्‌ सर्व वितथं ध्रुवम्‌,तुम कहते हो--ये बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ हैं, ये ही सम्पूर्ण जगतके ईश्वर हैं” और तुम्हारे ही कहनेसे यह कृष्ण अपनेको ऐसा ही समझने भी लगा है। वह इन सभी बातोंको ज्यों-की त्यों ठीक मानता है; परंतु मेरी दृष्टिमें कृष्णके सम्बन्धमें तुम्हारे द्वारा जो कुछ कहा गया है, वह सब निश्चय ही झूठा है

asau matimatāṁ śreṣṭhī ya eba jagataḥ prabhuḥ | sambhāvayati cāpy evaṁ tvadvākyāc ca janārdanaḥ | evam etat sarvam iti tat sarvaṁ vitathaṁ dhruvam |

Śiśupāla said: “You claim, ‘He is the foremost among the wise; he is the Lord of the whole world.’ And, merely because you speak so, Janārdana (Kṛṣṇa) has even begun to accept himself in that way. He takes all these assertions as entirely true; but in my view, everything you have said about Kṛṣṇa is certainly false.”

असौthat (person), he
असौ:
Karta
TypeIndeclinable
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा एकवचन (पुं.)
मतिमताम्of the intelligent/wise
मतिमताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुं.; षष्ठी बहुवचन
श्रेष्ठःbest, foremost
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुं.; प्रथमा एकवचन
यःwho
यः:
Karta
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा एकवचन (पुं.)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय
जगतःof the world
जगतः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; षष्ठी एकवचन
प्रभुःlord, master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुं.; प्रथमा एकवचन
सम्भावयतिesteems, considers, imagines
सम्भावयति:
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु) / सम्भावय् (णिच्-धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय
एवम्thus, in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formअव्यय
त्वत्-वाक्यात्from your statement/words
त्वत्-वाक्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; पञ्चमी एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
जनार्दनःJanardana (Krishna)
जनार्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुं.; प्रथमा एकवचन
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formअव्यय
एतत्this
एतत्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
सर्वम्all (of this)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
इतिthus, 'so'
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय (उद्धरण/वाक्य-समाप्ति)
तत्that
तत्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
सर्वम्all (that)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
वितथम्false, untrue
वितथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवितथ (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
ध्रुवम्certainly, surely
ध्रुवम्:
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुं.; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)

शिशुपाल उवाच

Ś
Śiśupāla
J
Janārdana (Kṛṣṇa)

Educational Q&A

The verse highlights an ethical fault: rejecting genuine excellence out of envy and pride. Śiśupāla frames praise of Kṛṣṇa as mere flattery and self-delusion, illustrating how hostility can distort judgment and lead to adharma in speech (abusive, false accusation).

During the royal assembly context of the Rājasūya-related honors, Śiśupāla publicly challenges the acclaim given to Kṛṣṇa. He claims that others’ words have made Kṛṣṇa think himself ‘Lord of the world’ and declares those praises to be false.