Shloka 43
द्रोण–सात्यकि-युद्धम्
Droṇa–Sātyaki Engagement
Devanagari script
ततः प्रववृते युद्ध तुमुलं लोमहर्षणम् । अन्योनयं वै प्रार्थयतां योधानामर्जुनस्थ च,तदनन्तर एक-दूसरेको ललकारते हुए कौरव-योद्धाओं तथा अर्जुनमें रोमांचकारी एवं भयंकर युद्ध छिड़ गया
Transliteration
tataḥ pravavṛte yuddhaṁ tumulaṁ lomaharṣaṇam | anyonyaṁ vai prārthayatāṁ yodhānām arjunasya ca ||
Translation
Sañjaya said: Then there erupted a tumultuous battle, terrifying enough to make the hair stand on end, as the Kaurava warriors and Arjuna challenged one another in direct confrontation. The scene marks a fresh surge of violence driven by mutual provocation and martial pride, intensifying the moral weight of war where valor and duty collide with escalating destruction.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formavyaya
प्रववृतेarose, began
प्रववृते:
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (वृत्)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
युद्धम्battle, war
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुमुलम्tumultuous, uproarious
तुमुलम्:
TypeAdjective
Rootतुमुल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
लोमहर्षणम्hair-raising, thrilling
लोमहर्षणम्:
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अन्योन्यम्mutually, one another
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
Formavyaya (क्रियाविशेषण)
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
Formavyaya (निपात)
प्रार्थयताम्of those challenging/calling out
प्रार्थयताम्:
TypeVerb
Rootप्र√अर्थ् (अर्थ्) (प्रार्थयति)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (परस्मैपद), षष्ठी, द्विवचन/बहुवचन (genitive plural/dual of present participle; context: plural)
योधानाम्of the warriors
योधानाम्:
TypeNoun
Rootयोध
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अर्जुनस्यof Arjuna
अर्जुनस्य:
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formavyaya (समुच्चय)
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
ArjunaK
Kaurava warriorsVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes