Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Uttarā-vilāpaḥ and Kṛṣṇasya satya-vacanenābhi-mañyu-jasyābhijīvanam

Uttarā’s Lament and the Revival of Abhimanyu’s Son by Krishna’s Truth-Act

सापि बाष्पकलां वाचं निगृह्याश्रूणि चैव ह,दृष्टवा गोविन्दमायान्तं कृपणं पर्यदेवयत्‌ । यह सुनकर उत्तराने अपने आँसुओंको रोककर रोना बंद कर दिया और अपने सारे शरीरको वस्त्रोंसे ढक लिया। श्रीकृष्णके प्रति उसकी भगवदबुद्धि थी; इसलिये उन्हें आते देख वह तपस्विनी बाला व्यथित हृदयसे करुणविलाप करती हुई गद्गद-कण्ठसे इस प्रकार बोली--

sāpi bāṣpakalāṃ vācaṃ nigṛhyāśrūṇi caiva ha, dṛṣṭvā govindam āyāntaṃ kṛpaṇaṃ paryadevayat |

Vaiśampāyana said: She too restrained her voice, breaking with tears, and held back her weeping; yet on seeing Govinda approach, she lamented piteously.

साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
बाष्प-कलाम्a tearful/tear-laden (broken) utterance
बाष्प-कलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाष्पकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाचम्speech/voice
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक: वाच्/वाणी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निगृह्यhaving restrained/suppressed
निगृह्य:
TypeVerb
Rootनि-ग्रह् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि
अश्रूणिtears
अश्रूणि:
Karma
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
indeed (particle)
:
TypeIndeclinable
Root
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा, कर्तरि
गोविन्दम्Govinda (Krishna)
गोविन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeVerb
Rootआ-या (धातु) / आयत् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृपणम्piteously/miserably (as an adverbial accusative)
कृपणम्:
TypeAdjective
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पर्यदेवयत्lamented/wailed
पर्यदेवयत्:
TypeVerb
Rootपरि-देव् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, कर्तरि

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Govinda (Śrī Kṛṣṇa)
T
the unnamed woman (sā)