Shloka 33
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
Devanagari script
अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रवि: । तथापहत्य पाप्मानं भाति गड़ाजलोक्षित:,जैसे सूर्य उदयकालमें घने अन्धकारको विदीर्ण करके प्रकाशित होते हैं, उसी प्रकार गड़ाजलमें स्नान करनेवाला पुरुष अपने पापोंको नष्ट करके सुशोभित होता है
Transliteration
apahatya tamas tīvraṃ yathā bhāty udaye raviḥ | tathā apahatya pāpmānaṃ bhāti gaḍājalokṣitaḥ ||
Translation
Just as the sun at sunrise shines forth after driving away dense darkness, so too one who has bathed in the waters of Gaḍā becomes radiant after destroying one’s sins.
Word by Word
अपहत्यhaving destroyed/removed
अपहत्य:
TypeVerb
Rootअप-हन् (धातु: हन्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (क्रियाविशेषण)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तीव्रम्intense, dense
तीव्रम्:
TypeAdjective
Rootतीव्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
भातिshines
भाति:
TypeVerb
Rootभा
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
उदयेat (the time of) rising
उदये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउदय
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रविःthe sun
रविः:
Karta
TypeNoun
Rootरवि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अपहत्यhaving destroyed/removed
अपहत्य:
TypeVerb
Rootअप-हन् (धातु: हन्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (क्रियाविशेषण)
पाप्मानम्sin, evil (sinfulness)
पाप्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप्मन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भातिshines, is resplendent
भाति:
TypeVerb
Rootभा
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
गडाजल-उक्षितःone bathed/sprinkled with gada-water (i.e., after bathing in gajā-jala)
गडाजल-उक्षितः:
Karta
TypeAdjective
Rootगडाजल-उक्षित (उक्ष्/उक्ष्?; here: उक्ष्/उक्ष् in sense 'sprinkle/bathe', PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
Speaker
सिद्ध उवाच
Characters & Entities
S
Siddha (speaker)R
Ravi (the Sun)G
Gaḍā-jala (water of Gaḍā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes