Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्

Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct

स्थितो ब्राह्मणधर्मेण ब्राह्मण्यमुपजीवति । क्षत्रियों वाथ वैश्यो वा ब्रह्म॒भूयं स गच्छति,यदि क्षत्रिय अथवा वैश्य ब्राह्मण-धर्मका पालन करते हुए ब्राह्मणत्वका सहारा लेता है तो वह ब्रह्मभावको प्राप्त हो जाता है

sthito brāhmaṇadharmeṇa brāhmaṇyam upajīvati | kṣatriyo vātha vaiśyo vā brahmabhūyaṃ sa gacchati ||

Mahādeva said: “Established in the dharma of a brāhmaṇa and living by the brāhmaṇa way of life, even if one is a kṣatriya or a vaiśya, one attains the state of Brahman.”

स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणधर्मेणby/with the Brahminical dharma
ब्राह्मणधर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मणधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
ब्राह्मण्यम्Brahminhood/status of a Brahmin
ब्राह्मण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
उपजीवतिlives by/depends on
उपजीवति:
TypeVerb
Rootउप-जीव् (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
क्षत्रियःa Kshatriya
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अथor/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वैश्यःa Vaishya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
ब्रह्मभूयम्the state of Brahman/Brahminhood
ब्रह्मभूयम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मभूय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
गच्छतिgoes/attains
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrīmaheśvara (Mahādeva/Śiva)
B
brāhmaṇa
K
kṣatriya
V
vaiśya
B
Brahman (brahma)

Educational Q&A

The verse teaches that spiritual and ethical elevation depends on adherence to brāhmaṇical dharma—truthfulness, self-control, purity, learning, and disciplined living—rather than on birth alone. A kṣatriya or vaiśya who genuinely lives by these virtues can attain brahma-bhūya, the state of Brahman.

Śrīmaheśvara is instructing about dharma and the transformative power of conduct. He states that when a person of another varṇa adopts and lives by brāhmaṇa-dharma and the brāhmaṇa way of life, that person becomes fit for the highest spiritual attainment.