Shloka 34
Adhyāya 129 — Public Acclaim of the Pāṇḍavas and Duryodhana’s Appeal to Dhṛtarāṣṭra
Devanagari script
ततो युधिछिरो राजा भीममाह वचो<र्थवत् | तृष्णीं भव न ते जल्प्यमिदं कार्य कथंचन,तब राजा युधिष्ठिरने भीमसेनसे मतलबकी बात कही--“भैया भीम! तुम सर्वथा चुप हो जाओ। तुम्हारे साथ जो बर्ताव किया गया है, वह कहीं किसी प्रकार भी न कहना”
Transliteration
tato yudhiṣṭhiro rājā bhīmam āha vaco 'rthavat | tṛṣṇīṁ bhava na te jalpyam idaṁ kārya kathaṁcana ||
Translation
Then King Yudhiṣṭhira spoke to Bhīma with words of clear purpose: “Be silent. You must not speak of this matter in any way.”
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
भीमम्Bhīma
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह् (धातुः)
Formलिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
वचःwords, speech
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
अर्थवत्meaningful, significant
अर्थवत्:
TypeAdjective
Rootअर्थवत् (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गे (वचः इत्यस्य विशेषणम्), द्वितीया, एकवचनम्
तृष्णीम्silently
तृष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतृष्णीम् (अव्ययम्)
Formअव्ययम्
भवbe (become)
भव:
TypeVerb
Rootभू (धातुः)
Formलोट् (परस्मैपदम्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्ययम्)
Formअव्ययम् (निषेधः)
तेof you / your
ते:
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formषष्ठी, एकवचनम् (सम्बन्धे)
जल्प्यम्to be spoken, speakable
जल्प्यम्:
TypeAdjective
Rootजल्प्य (प्रातिपदिकम्; √जल्प् से भाव्य/योग्य-अर्थे)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (इदम् इत्यस्य विशेषणम्)
इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
कार्यम्a matter to be done / to be dealt with
कार्यम्:
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिकम्; √कृ से)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (इदम् इत्यस्य विशेषण/विधेयभावः)
कथंचनin any way, at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्ययम्)
Formअव्ययम्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraB
BhīmaV
VaiśampāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes