Shloka 9
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
शुक्लपक्षे शुभदिने विधाय शुचिमानसम् / जिह्वास्यमलशुद्धिं च कृत्वा स्नात्वा यथाविधि
Transliteration
śuklapakṣe śubhadine vidhāya śucimānasam / jihvāsyamalaśuddhiṃ ca kṛtvā snātvā yathāvidhi
Translation
In the bright fortnight (śukla-pakṣa), on an auspicious day, make the mind pure; cleanse the impurities of tongue and mouth, and bathe according to the prescribed rule.
Word by Word
शुक्ल-पक्षेin the bright fortnight
शुक्ल-पक्षे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (शुक्लः पक्षः)
शुभ-दिनेon an auspicious day
शुभ-दिने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः (शुभं दिनम्)
विधायhaving made/arranged
विधाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/gerund), अव्ययभाव; ‘having arranged/made’
शुचि-मानसम्a pure mind
शुचि-मानसम्:
Karma (कर्म) (object of vidhāya)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम् (आत्मानम्/चित्तम् implied)
जिह्वा-आस्य-मल-शुद्धिम्purification of the tongue and mouth (from impurities)
जिह्वा-आस्य-मल-शुद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + शुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (जिह्वायाः/आस्यस्य मलस्य शुद्धिः)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/gerund), अव्ययभाव; ‘having done’
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/gerund), अव्ययभाव; ‘having bathed’
यथा-विधिaccording to rule
यथा-विधि:
Manner adjunct (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (क्रियाविशेषण): ‘विधिना यथा’