Shloka 8
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
दीक्षाणामपि सर्वासामियमेवोत्तमोत्तमा / आदौ कुर्यात्क्रियादीक्षां तत्प्रकारः प्रवक्ष्यते
Transliteration
dīkṣāṇāmapi sarvāsāmiyamevottamottamā / ādau kuryātkriyādīkṣāṃ tatprakāraḥ pravakṣyate
Translation
Among all initiations, this alone is the highest of the high. Yet first one should perform the ritual initiation (kriyā-dīkṣā); its procedure will be explained.
Word by Word
दीक्षाणाम्of initiations
दीक्षाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
अपिalso, even
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): समुच्चय/अपि-भाव
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषणम् (दीक्षाणाम्)
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, alone
एव:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): अवधारण
उत्तम-उत्तमाthe best of the best
उत्तम-उत्तमा:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (उत्तमानाम् उत्तमा)
आदौat the beginning
आदौ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-निभम्/अव्यय (सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण): ‘प्रारम्भे’
कुर्यात्should perform
कुर्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
क्रिया-दीक्षाम्the ritual/action initiation
क्रिया-दीक्षाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + दीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रियायाः दीक्षा)
तत्-प्रकारःits procedure/method
तत्-प्रकारः:
Karta (कर्ता) (of passive verb)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + प्रकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य प्रकारः)
प्रवक्ष्यतेwill be explained
प्रवक्ष्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट् (simple future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम् (passive-like sense: ‘will be stated’)