Shloka 3
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
कुरण्डदुर्मदौ सत्त्वशालिनौ भ्रातरौ हितौ / दुष्टदास्याः प्रभावो ऽयं मायाविन्या महत्तरः
Transliteration
kuraṇḍadurmadau sattvaśālinau bhrātarau hitau / duṣṭadāsyāḥ prabhāvo 'yaṃ māyāvinyā mahattaraḥ
Translation
Kuraṇḍa and Durmada were two brothers, stout of heart and fit to aid one another; yet this might is the still greater influence of the wicked handmaid Māyāvinī, mistress of illusion.
Word by Word
कुरण्ड-दुर्मदौKuraṇḍa and Durmada
कुरण्ड-दुर्मदौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्व-समासः (कुरण्डश्च दुर्मदश्च)
सत्त्व-शालिनौendowed with courage/virtue
सत्त्व-शालिनौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्त्वस्य शालिनौ)
भ्रातरौtwo brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
हितौbeneficial/well-disposed
हितौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहित (प्रातिपदिक; past participle used adjectivally)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विधेयविशेषण
दुष्ट-दास्याःof the wicked maidservant
दुष्ट-दास्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + दासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारयः 'wicked maidservant'
प्रभावःpower/influence
प्रभावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मायाविन्याby the sorceress/illusionist woman
मायाविन्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमायाविनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
महत्तरःgreater
महत्तरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तर्हि-प्रत्यय (तुलनात्मक) = 'greater'