Shloka 2
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
स्वप्ने ऽपि यन्न संभाव्यं यन्न श्रुतमितः पुरा / यच्च नो शङ्कितं चित्ते तदेतत्कष्टमागतम्
Transliteration
svapne 'pi yanna saṃbhāvyaṃ yanna śrutamitaḥ purā / yacca no śaṅkitaṃ citte tadetatkaṣṭamāgatam
Translation
What was unimaginable even in a dream, what had never been heard of before, and what our hearts never even suspected—this calamity has now come upon us.
Word by Word
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात/अव्यय; 'even'
यत्which/that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative)
नnot
न:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
संभाव्यम्conceivable/possible
संभाव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+भू (धातु)
Formकृदन्त (यत्/अनीयर्-अर्थे -य/ण्यत् भावः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'conceivable/possible'
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
नnot
न:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'heard'
इतःfrom here/before this
इतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादानार्थक/दिशावाचक 'from here/than this'
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय; 'formerly'
यत्and which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
चand
च:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
नःof us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम
शङ्कितम्suspected
शङ्कितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशङ्क् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'suspected/feared'
चित्तेin the mind
चित्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशार्थक
एतत्this (very)
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समीपवाचक
कष्टम्calamity/distress
कष्टम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
आगतम्has come
आगतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootआ+गम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'has come/arrived' (predicate with कष्टम्)