Shloka 19
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
नामरूपविभागं च या करोति स्वलीलया / तान्यधिष्ठाय तिष्ठन्ती तेष्वसक्तार्थकामदा / नमस्तस्यै महादेव्यै सर्वशक्त्यै नमोनमः
Transliteration
nāmarūpavibhāgaṃ ca yā karoti svalīlayā / tānyadhiṣṭhāya tiṣṭhantī teṣvasaktārthakāmadā / namastasyai mahādevyai sarvaśaktyai namonamaḥ
Translation
She who, by her own līlā, divides name and form, and abiding as their sovereign remains unattached—she grants artha and kāma. Salutations to that Mahādevī, the Sarvaśakti; salutations again and again.
Word by Word
नामरूपविभागम्division of name and form
नामरूपविभागम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनाम (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (नाम+रूप) ततः षष्ठी-तत्पुरुष (नामरूपयोः विभागः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
याshe who
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः/या (relative pronoun)
करोतिdoes/makes
करोति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्वलीलयाby her own play
स्वलीलया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय (स्वा लीला)
तानिthose (things)
तानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
अधिष्ठायhaving presided over
अधिष्ठाय:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive action)
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); उपसर्ग: अधि; अर्थ: अधिष्ठानं कृत्वा
तिष्ठन्तीstanding/abiding
तिष्ठन्ती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (Present active participle/परस्मैपदी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषुin them/among them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम
असक्ताunattached
असक्ता:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअसक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (सक्ता इति निषेधः)
अर्थकामदाgiver of prosperity and desires
अर्थकामदा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअर्थ (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्व (अर्थ+काम) ततः उपपद-तत्पुरुष (अर्थकामौ ददाति)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indeclinable interjection); नमः + चतुर्थी
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
महादेव्यैto the great goddess
महादेव्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारय (महती देवी)
सर्वशक्त्यैto the all-power (one)
सर्वशक्त्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वस्य शक्तिः)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (salutation)
नमःsalutation (again)
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (repetition for emphasis)