Shloka 46
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
न तासां प्रतिघातो ऽस्ति न द्वंद्वं नापि च क्रमः / पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेताश्रयास्तु ताः
Transliteration
na tāsāṃ pratighāto 'sti na dvaṃdvaṃ nāpi ca kramaḥ / parvatodadhivāsinyo hyaniketāśrayāstu tāḥ
Translation
For them there was no obstruction, no duality, nor any bondage of order. They dwelt on mountains and by the ocean, taking refuge without a fixed home.
Word by Word
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
तासाम्of them
तासाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
प्रतिघातःobstruction/attack/repulse
प्रतिघातः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
द्वन्द्वम्conflict/duality
द्वन्द्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भावे
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
क्रमःsequence/order
क्रमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पर्वत-उदधि-वासिन्यःdwelling in mountains and oceans
पर्वत-उदधि-वासिन्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; द्वन्द्व-तत्पुरुषसमाससमूहः—(पर्वते च उदधौ च वसन्ति)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थे/निश्चयार्थे
अनि-केत-आश्रयाःhaving no fixed abode/shelter
अनि-केत-आश्रयाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनि (उपसर्ग/नञ्) + केत (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (निकेतं न यस्याः/यत्र आश्रयः)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ताःthey (those females/people)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन