Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 11
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
एको वेदश्चतुष्पाद्धि त्रेतास्विह विधीयते / संक्षयादायुपश्चैव व्यस्यते द्वापरेषु च
Transliteration
eko vedaścatuṣpāddhi tretāsviha vidhīyate / saṃkṣayādāyupaścaiva vyasyate dvāpareṣu ca
Translation
The Veda is truly one; yet in the Tretā age it is ordained here as fourfold. And as the span of life declines, in the Dvāpara age it is divided and arranged.
Word by Word
एकःone
एकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — adjective qualifying ‘vedaḥ’
वेदःVeda
वेदः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — subject
चतुष्पात्fourfold
चतुष्पात्:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुस् (संख्या/प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (चत्वारः पादाः यस्य) — ‘four-footed/fourfold’
हिindeed
हि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), बलार्थ
त्रेतासुin the Tretā (age)
त्रेतासु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन — Locative (in the Tretā [yugas])
इहhere
इह:
अधिकरण (Adverbial/अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
विधीयतेis ordained
विधीयते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि (passive) — ‘is arranged/ordained’
संक्षयात्from decline
संक्षयात्:
अपादान (Ablative cause/source/अपादान)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Ablative (from diminution)
आयुषःof lifespan
आयुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (of lifespan)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
व्यस्यतेis divided
व्यस्यते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अस्/व्यस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि (passive) — ‘is divided/arranged separately’
द्वापरेषुin the Dvāpara (age)
द्वापरेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन — Locative (in the Dvāpara [yugas])
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)