Shloka 75
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
तथा संयोगभावेन संसिद्धो भासुरो रथः / तेनासौ तरणिर्देवो भास्वता सर्पते दिवि
Transliteration
tathā saṃyogabhāvena saṃsiddho bhāsuro rathaḥ / tenāsau taraṇirdevo bhāsvatā sarpate divi
Translation
So too, by the state of conjunction, the radiant chariot is fully accomplished. By it the god Taraṇi, the Sun, gleaming with splendor, glides across the heavens.
Word by Word
तथाlikewise/so
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/अनुक्रमवाचक — adverb (thus/likewise)
संयोग-भावेनby the state of conjunction/connection
संयोग-भावेन:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootसंयोग (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (संयोगस्य भावः)
संसिद्धःfully accomplished/complete
संसिद्धः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (प्रातिपदिक; √सिध् धातोः निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषणम्
भासुरःshining
भासुरः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभासुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषणम्
रथःchariot
रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
तेनby that/therefore
तेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular
असौthat one/he
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
तरणिःthe Sun
तरणिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
देवःgod
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; तरणिः इत्यस्य अपि विशेषण/अप्पोजिशन
भास्वताwith radiance/light
भास्वता:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular; ‘भास्वत्’ = light/radiance
सर्पतेmoves/glides
सर्पते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृप् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present indicative, 3rd sg (Ātmanepada)
दिविin the sky
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular