Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 25
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्
Transliteration
tataḥ praṇamyaśirasā te 'pyubhe taṃ mahāmunim / ūcaturbhagavānputrānkāmayāveti sādaram
Translation
Then both bowed their heads in reverence to the great sage and said respectfully, “O Bhagavan, we long for sons.”
Word by Word
ततःthen
ततः:
देशकालाधिकरण (Temporal adverb/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having bowed’
शिरसाwith (their) head
शिरसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तेthey two
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन; ‘they two’
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: ‘also/even’)
उभेboth
उभे:
कर्तृविशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन; विशेषण (to ते)
तम्that (him)
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
महामुनिम्the great sage
महामुनिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक: महा+मुनि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
ऊचतुःsaid (the two)
ऊचतुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद
भगवन्O venerable one
भगवन्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
कामयावdesire (we wish for)
कामयाव:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकामय (धातु; कामय् = desiderative/causative ‘to desire’)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद; ‘desire (you two)’
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/उद्धरण (Quotation marker/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
सादरम्respectfully
सादरम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस + आदर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative used adverbially)