Shloka 30

The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning

Devanagari script

महेन्द्र: श्लक्ष्णया वाचा सान्‍त्वयित्वा महामति: । अभ्यभाषत तत् सर्वं शिक्षितं पुरुषोत्तमात् ॥ ३० ॥

Transliteration

mahendraḥ ślakṣṇayā vācā sāntvayitvā mahā-matiḥ abhyabhāṣata tat sarvaṁ śikṣitaṁ puruṣottamāt

Translation

With gentle words Mahendra pleased the great-minded Bali, and then, most politely, presented all the proposals he had learned from Purusottama, Lord Viṣṇu.

Synonyms

• महेन्द्रः: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• श्लक्ष्णया: gentle/smooth
• श्लक्ष्णया: विशेषण (of करण)
• Type: Adjective
• Root: श्लक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; विशेषणम् (वाचा इति)

• वाचा: with speech/words
• वाचा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental)

• सान्त्वयित्वा: having consoled
• सान्त्वयित्वा: पूर्वक्रिया (absolutive)
• Type: Verb
• Root: सान्त्वय् (धातु; सान्त्वयति)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकाले क्रिया (having done)

• महामतिः: the great-minded one
• महामतिः: कर्ता (apposition)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मधारयः (महती मतिः यस्य)

• अभ्यभाषत: spoke/addressed
• अभ्यभाषत: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अभि-भाष् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; सर्वनाम

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (तत् इति)

• शिक्षितम्: taught/instructed
• शिक्षितम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शिक्ष् (धातु) → शिक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; (तत् सर्वम् इति)

• पुरुषोत्तमात्: from the Supreme Person
• पुरुषोत्तमात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषाणाम् उत्तमः)

Characters & Entities

• Mahendra (Indra)
• Puruṣottama (Lord Viṣṇu)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about following Lord Vishnu’s instructions?

This verse highlights Indra’s obedience: he speaks to others only after receiving and faithfully conveying the guidance taught by Puruṣottama (Lord Viṣṇu).

Why did Indra speak gently and pacify others first?

In the tense context of devas negotiating with asuras, Indra used soft speech to calm emotions so Lord Viṣṇu’s strategy could be communicated and accepted without provoking conflict.

Practical application of gentle speech and obedience to divine guidance in modern life?

First de-escalate with respectful words, then communicate decisions aligned with higher principles (dharma), rather than reacting impulsively or egoistically.